อุตติยสูตร

อุตติยสูตร เป็นพระสูตรสำคัญที่ปรากฏอยู่ในสังยุตตนิกาย มหาวารวรรค ซึ่งบันทึกเรื่องราว ณ กรุงสาวัตถี เมื่อพระอุตติยะได้เข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาค เพื่อกราบทูลขอให้ทรงแสดงธรรมโดยย่อ เพื่อที่ตนจะได้นำไปปฏิบัติเพื่อความหลีกออกจากหมู่ อยู่ผู้เดียวอย่างไม่ประมาท มีความเพียร และมีใจเด็ดเดี่ยว.

พระผู้มีพระภาคได้ทรงประทานโอวาทแก่พระอุตติยะ โดยเริ่มต้นด้วยการเน้นย้ำถึงความสำคัญของการชำระเบื้องต้นแห่งกุศลธรรมให้บริสุทธิ์เสียก่อน. สิ่งที่เป็นเบื้องต้นของกุศลธรรมนั้นคือ "ศีลที่บริสุทธิ์ดี" และ "ความเห็นอันตรง" หรือสัมมาทิฏฐิ.

เมื่อศีลบริสุทธิ์และความเห็นตรงแล้ว พระพุทธองค์ตรัสสอนให้พระอุตติยะอาศัยศีลนั้นเป็นรากฐาน แล้วเจริญสติปัฏฐาน ๔ ประการอย่างต่อเนื่อง. สติปัฏฐาน ๔ ได้แก่ การพิจารณาเห็นกายในกาย, เวทนาในเวทนา, จิตในจิต, และธรรมในธรรมอยู่เสมอ ด้วยความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ เพื่อกำจัดอภิชฌา (ความยินดี) และโทมนัส (ความไม่ยินดี) ในโลก.

การปฏิบัติตามคำสอนนี้อย่างเคร่งครัด จะนำไปสู่การข้ามพ้นจากบ่วงมาร และบรรลุถึงการสิ้นสุดแห่งทุกข์ ซึ่งก็คือนิพพาน. หลังจากการรับฟังธรรม พระอุตติยะได้ปฏิบัติตามคำแนะนำของพระพุทธเจ้า ไม่นานนักก็สามารถบรรลุพระอรหัตผลได้สำเร็จ นับเป็นหนึ่งในพระอรหันต์ทั้งหลาย.