สลฬาคารสูตร

สลฬาคารสูตร (สังยุตตนิกาย SN 52.8) เป็นพระสูตรที่พระอนุรุทธะกล่าวสอนภิกษุทั้งหลาย ณ สลฬาคาร (เรือนไม้กฤษณา) ใกล้กรุงสาวัตถี. พระสูตรนี้เน้นย้ำถึงความมั่นคงในมรรคผลของผู้ที่ได้เจริญสติปัฏฐาน ๔ อย่างต่อเนื่องและหนักแน่น.

พระอนุรุทธะได้ยกอุปมาด้วยแม่น้ำคงคาที่ไหลไปทางทิศตะวันออกเป็นปรกติ. หากมีคนหมู่มากพยายามใช้จอบและตะกร้าบังคับให้แม่น้ำคงคาเปลี่ยนทิศทางไปทางทิศตะวันตก พวกเขาจะสามารถทำได้หรือไม่? ภิกษุทั้งหลายตอบว่าไม่สามารถทำได้ จะทำได้ก็แต่เพียงเหน็ดเหนื่อยและท้อแท้ไปเอง.

ฉันใดก็ดี ภิกษุผู้ได้เจริญและอบรมสติปัฏฐาน ๔ มาอย่างดีแล้ว ย่อมมีความมั่นคงในเพศบรรพชิตอย่างยิ่งยวด. แม้จะมีผู้ปกครอง มหาอำมาตย์ มิตรสหาย หรือญาติพี่น้อง ชักชวนให้ลาสิกขา กลับไปใช้ชีวิตทางโลกที่ยังมีโภคทรัพย์ ท่านเหล่านั้นก็ไม่อาจชักจูงให้ภิกษุนั้นเปลี่ยนแปลงความตั้งใจได้เลย.

เหตุที่เป็นเช่นนั้นก็เพราะว่า จิตของภิกษุผู้เจริญสติปัฏฐานมานาน ย่อมเป็นไปในทางน้อมเอียง โน้มเอียง และโอนเอียงไปสู่ความสงัด (วิเวก) มาเป็นเวลานานแล้ว. ฉะนั้น จึงเป็นไปไม่ได้เลยที่จิตของท่านจะหันกลับไปสู่ชีวิตทางโลกที่ต่ำทรามลง. การเจริญสติปัฏฐาน ๔ คือ การพิจารณากาย เวทนา จิต และธรรมะ อย่างมีสติสัมปชัญญะ มีความเพียรเผากิเลส และปราศจากอภิชฌาและโทมนัสในโลก. จิตของภิกษุนั้นย่อมไหลไปสู่พระนิพพาน เหมือนแม่น้ำคงคาที่ไหลลงสู่มหาสมุทรฉะนั้น.