ตติยสังขิตตสูตร

ตติยสังขิตตสูตร (Tatiyasaṅkhittasutta) เป็นพระสูตรลำดับที่ ๑๔ ในสังยุตตนิกาย อินทริยสังยุตต์ (หมวดว่าด้วยอินทรีย์) ซึ่งกล่าวถึงเรื่องของอินทรีย์ ๕ ประการโดยย่อ

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแก่ภิกษุทั้งหลายว่า อินทรีย์ ๕ ประการ ได้แก่ สัทธินทรีย์ (อินทรีย์คือศรัทธา), วิริยินทรีย์ (อินทรีย์คือความเพียร), สตินทรีย์ (อินทรีย์คือสติ), สมาธินทรีย์ (อินทรีย์คือสมาธิ) และปัญญินทรีย์ (อินทรีย์คือปัญญา) บุคคลผู้ที่บำเพ็ญอินทรีย์ทั้ง ๕ นี้ให้บริบูรณ์แล้ว ย่อมเป็นพระอรหันต์ คือผู้ที่สำเร็จธรรมอันสูงสุด

หากอินทรีย์ทั้ง ๕ นั้นยังมีความหย่อนกว่าความเป็นพระอรหันต์ บุคคลนั้นก็จะอยู่ในขั้นต่าง ๆ ตามลำดับ ได้แก่ พระอนาคามี (ผู้ไม่กลับมาเกิดอีก), พระสกทาคามี (ผู้กลับมาเกิดอีกครั้งเดียว), พระโสดาบัน (ผู้ถึงกระแสพระนิพพาน), ผู้เป็นธรรมานุสารี (ผู้แล่นไปตามธรรม) และผู้เป็นสัทธานุสารี (ผู้แล่นไปตามศรัทธา) พระสูตรนี้จึงเน้นย้ำว่า การปฏิบัติธรรมบางส่วนย่อมสำเร็จบางส่วน และการปฏิบัติธรรมโดยบริบูรณ์ย่อมสำเร็จโดยบริบูรณ์ และอินทรีย์ ๕ ประการนี้ ไม่ใช่สิ่งที่จะเสียเปล่า