สมัตตสูตรที่ ๖

สรุปเนื้อหา สมัตตสูตรที่ ๖ โดยย่อ

สมัตตสูตรที่ ๖ ในสังยุตตนิกาย มีเนื้อหาที่น่าสนใจเกี่ยวกับการเตือนสติในหมู่เทวดาพรหม เชื่อกันว่าพระสูตรนี้คือ พรหมโลกสูตร (Brahmalokasutta) สังยุตตนิกายที่ ๖.๖ (SN 6.6) ซึ่งเป็นพระสูตรที่ ๖ ในพรหมสังยุต สคาถวรรค สังยุตตนิกาย โดยเนื้อหาหลักเกี่ยวข้องกับการสนทนาระหว่างเทพพรหมและพระพุทธเจ้า หรือระหว่างเทพพรหมด้วยกันเอง เพื่อชี้ให้เห็นถึงสัจธรรมและละคลายความยึดมั่นในอำนาจหรือความสำเร็จทางโลก

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นเมื่อเทพพรหมสุพรหมมา (Subrahmā) และสุทธาวาส (Suddhāvāsa) ได้ไปเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าขณะที่พระองค์ประทับอยู่ในวิหาร พระองค์ทรงเข้าสมาบัติเพื่อพักผ่อนอิริยาบถกลางวัน เทพพรหมทั้งสองจึงกล่าวว่ายังไม่ถึงเวลาที่จะเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า เนื่องจากพระองค์ทรงอยู่ในสมาธิ หลังจากนั้น เทพพรหมทั้งสองได้เห็นเทพพรหมองค์หนึ่งดำรงอยู่ในพรหมโลกด้วยความประมาท หลงระเริงในความรุ่งเรืองและอานุภาพของตนเอง โดยไม่เห็นความสำคัญของการเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า

สุพรหมมาและสุทธาวาสจึงตัดสินใจไปหาเทพพรหมองค์นั้นเพื่อเตือนสติ โดยสุพรหมมาได้กล่าวกับเทพพรหมองค์นั้นว่า "ท่านผู้เจริญ ท่านไม่เห็นหรือว่าเรามีฤทธานุภาพถึงเพียงนี้?" เทพพรหมองค์นั้นตอบว่า "เห็น ท่านผู้เจริญ" สุพรหมมาจึงกล่าวต่อไปว่า "พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นมีฤทธานุภาพและอานุภาพยิ่งกว่าทั้งท่านและเรา ท่านควรไปเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นมิใช่หรือ?"

เทพพรหมองค์นั้นยังคงปฏิเสธ โดยแสดงอานุภาพของตนเองด้วยการเนรมิตกายให้ปรากฏเป็นพันเท่า และถามสุพรหมมาว่า "ท่านผู้เจริญ ท่านไม่เห็นหรือว่าเรามีฤทธานุภาพถึงเพียงนี้?" สุพรหมมาตอบว่า "เห็น ท่านผู้เจริญ" เทพพรหมองค์นั้นจึงโอ้อวดว่า "ในเมื่อเรามีฤทธานุภาพและอานุภาพถึงเพียงนี้ เราจะไปเข้าเฝ้าสมณะหรือพราหมณ์อื่นใดอีกเล่า?" สุพรหมมาจึงเนรมิตกายเพิ่มขึ้นเป็นสองพันเท่า แสดงอานุภาพที่เหนือกว่า และย้ำถึงอานุภาพที่ยิ่งใหญ่กว่าของพระพุทธเจ้า และชักชวนให้ไปเข้าเฝ้า

ในที่สุด เทพพรหมองค์นั้นจึงยอมรับฟังคำแนะนำ และตระหนักว่า แม้ปราสาทของตนจะส่องแสงรุ่งโรจน์เพียงใด แต่ผู้มีปัญญาย่อมเห็นความขัดแย้งในรูปธรรม เห็นความหวั่นไหวอยู่เป็นนิตย์ จึงไม่ยินดีในสิ่งเหล่านั้น เมื่อได้ฟังเช่นนั้น เทพพรหมองค์นั้นก็เกิดความเลื่อมใส และได้เดินทางไปเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าในเวลาต่อมา พระสูตรนี้สอนให้เห็นว่า แม้ในหมู่เทพพรหมที่มีอานุภาพมาก ก็ยังอาจหลงติดในความสามารถของตนเองได้ การตระหนักถึงความไม่เที่ยงแท้ของสิ่งปรุงแต่ง และการเคารพในปัญญาอันสูงสุดของพระพุทธเจ้า จึงเป็นหนทางแห่งการละคลายความประมาทและนำไปสู่การบรรลุธรรมได้