กามคุณสูตร

พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ 45 พระสุตตันตปิฎก จูฬวรรค เรื่อง กามคุณสูตร (SN 45.176) แสดงธรรมเกี่ยวกับ กามคุณ 5 อย่าง และหนทางในการละกามคุณเหล่านั้น

ในพระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงถึง กามคุณ 5 ประการ ซึ่งเป็นสิ่งกระตุ้นความรู้สึกทางอายตนะ เป็นที่ตั้งแห่งความเพลิดเพลินและความกำหนัด กามคุณเหล่านี้ได้แก่:

• รูป ที่เห็นด้วยตา ซึ่งเป็นที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนกำหนัด และยั่วยวน
• เสียง ที่ได้ยินด้วยหู ซึ่งมีลักษณะเป็นที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนกำหนัด และยั่วยวนเช่นกัน
• กลิ่น ที่ดมด้วยจมูก ซึ่งมีลักษณะเป็นที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนกำหนัด และยั่วยวนเช่นกัน
• รส ที่ลิ้มด้วยลิ้น ซึ่งมีลักษณะเป็นที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนกำหนัด และยั่วยวนเช่นกัน
• โผฏฐัพพะ (สิ่งสัมผัส) ที่ถูกต้องด้วยกาย ซึ่งมีลักษณะเป็นที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนกำหนัด และยั่วยวนเช่นกัน

เหล่านี้คือลักษณะของกามคุณทั้งห้าที่ผูกมัดสัตว์โลกไว้ในวัฏสงสาร

พระพุทธองค์ทรงย้ำว่า การปฏิบัติเพื่อ รู้ยิ่ง (direct knowledge), กำหนดรู้ (complete understanding), ทำให้สิ้น (finishing), และ ละเสียได้ (giving up) ซึ่งกามคุณทั้ง 5 ประการนี้ จำเป็นต้องกระทำโดยการเจริญ อริยมรรคมีองค์ 8

การเจริญอริยมรรคมีองค์ 8 ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ เป็นหนทางเดียวที่จะนำไปสู่การเข้าใจอย่างถ่องแท้ถึงธรรมชาติของกามคุณ การคลายความยึดติด และการปล่อยวางจากความกำหนัดในอารมณ์ที่น่าพึงพอใจเหล่านี้ อันเป็นเหตุแห่งทุกข์

ดังนั้น พระสูตรนี้จึงเน้นย้ำถึงความสำคัญของการเข้าใจและฝึกฝนตามหลักอริยมรรคมีองค์ 8 เพื่ออิสรภาพจากการครอบงำของกามคุณ อันเป็นปัจจัยสำคัญในการบรรลุถึงความสงบและความหลุดพ้น