อาหารสูตร

อาหารสูตร สังยุตตนิกาย SN 46.51 หรือ "Ahara Sutta: Food" เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเกี่ยวกับ "อาหาร" และ "สิ่งที่มิใช่อาหาร" สำหรับนิวรณ์ 5 ประการ และโพชฌงค์ 7 ประการ โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของ "การใส่ใจโดยแยบคาย" (โยนิโสมนสิการ) และ "การใส่ใจโดยไม่แยบคาย" (อโยนิโสมนสิการ) ในการหล่อเลี้ยงหรือทำให้ธรรมเหล่านั้นเหือดแห้งไป.

พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า นิวรณ์ 5 อันได้แก่ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ และวิจิกิจฉา จะเจริญงอกงามขึ้นได้ด้วย "อาหาร" ที่ไม่สมควร เช่น การใส่ใจโดยไม่แยบคายในอารมณ์ที่ไม่น่าพึงพอใจสำหรับพยาบาท หรือการใส่ใจโดยไม่แยบคายในสิ่งที่เป็นเหตุให้เกิดความไม่สงบของใจสำหรับอุทธัจจกุกกุจจะ ในทางกลับกัน การทำให้นิวรณ์เหล่านี้เหือดแห้งไปคือการไม่ให้อาหารแก่พวกมัน หรือการใส่ใจโดยแยบคายในสิ่งที่ตรงกันข้าม เช่น การใส่ใจในอสุภสัญญาเพื่อระงับกามฉันทะ หรือเมตตาเจโตวิมุตติเพื่อระงับพยาบาท.

สำหรับโพชฌงค์ 7 อันได้แก่ สติสัมโพชฌงค์ ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ วิริยสัมโพชฌงค์ ปีติสัมโพชฌงค์ ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ สมาธิสัมโพชฌงค์ และอุเบกขาสัมโพชฌงค์ พระพุทธองค์ทรงสอนว่าธรรมเหล่านี้จะเกิดขึ้นและเจริญบริบูรณ์ได้ด้วย "อาหาร" คือการใส่ใจโดยแยบคายในธรรมที่เกื้อกูล การใส่ใจในธรรมที่เป็นกุศล อกุศล มีโทษ ไม่มีโทษ และการใส่ใจในความสงบทั้งทางกายและใจ เป็นต้น. การเจริญโพชฌงค์เหล่านี้จึงเป็นแนวทางสำคัญในการนำไปสู่การตรัสรู้.