ปริหานสูตร

พระสูตรปริหานสูตร (SN 47.23) กล่าวถึงการสนทนาระหว่างพระเถระอานนท์และพระเถระภัททะ ณ วัดไก่ป่า ใกล้กรุงปาฏลีบุตร

ในยามเย็น พระภัททะได้เข้าไปสอบถามพระอานนท์ว่า “อะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระสัทธรรมเสื่อมไป และอะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระสัทธรรมไม่เสื่อมไป?”

พระอานนท์ได้ชื่นชมคำถามของพระภัททะ และตอบว่า “ดูกรภัททะ เพราะไม่เจริญไม่กระทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ พระสัทธรรมจึงเสื่อมไป และเพราะเจริญกระทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ พระสัทธรรมจึงไม่เสื่อมไป”

สติปัฏฐาน ๔ นั้นได้แก่:

• ภิกษุพิจารณาเห็นกายในกาย มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้
• ภิกษุพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้
• ภิกษุพิจารณาเห็นจิตในจิต มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้
• ภิกษุพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้

พระสูตรนี้จึงเน้นย้ำว่า การเจริญและบำเพ็ญสติปัฏฐาน ๔ อย่างต่อเนื่องและจริงจัง คือปัจจัยสำคัญที่สุดในการธำรงรักษาพระสัทธรรมให้อยู่ยั่งยืน ไม่ให้เสื่อมถอยไปจากโลก และเป็นหนทางแห่งการปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นของผู้ปฏิบัติธรรมแต่ละบุคคล