กัปปสหัสสสูตร

สรุปเนื้อหา กัปปสหัสสสูตร โดยย่อ

กัปปสหัสสสูตร (Kappasahasutta) เป็นพระสูตรสำคัญที่ปรากฏอยู่ในพระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค อนุรุทธสังยุต ทุติยวรรค พระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๙ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี พระสูตรนี้กล่าวถึงการสนทนาระหว่างหมู่ภิกษุกับท่านพระอนุรุทธะ ซึ่งภิกษุทั้งหลายได้เข้าไปสอบถามท่านพระอนุรุทธะว่า ด้วยธรรมเหล่าไหนที่ท่านเจริญทำให้มากแล้ว จึงได้บรรลุความเป็นผู้มีอภิญญามาก

ท่านพระอนุรุทธะได้ตอบแก่ภิกษุทั้งหลายว่า ท่านได้บรรลุความเป็นผู้มีอภิญญามาก เพราะได้เจริญและทำให้มากแล้วซึ่งสติปัฏฐาน ๔ ประการ ยิ่งไปกว่านั้น ท่านยังระลึกชาติได้ถึง ๑,๐๐๐ กัป (พันกัป) ก็ด้วยการเจริญและทำให้มากแล้วซึ่งสติปัฏฐาน ๔ ประการนี้เช่นกัน คำว่า "กัป" ในที่นี้หมายถึงระยะเวลาที่ยาวนานมาก ซึ่งพระอนุรุทธะสามารถระลึกย้อนไปได้ถึงพันรอบของจักรวาลที่ก่อตัวและสลายไป

สติปัฏฐาน ๔ ประการที่ท่านพระอนุรุทธะได้เจริญนั้น ได้แก่ การพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ การพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลายอยู่ การพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ และการพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ การปฏิบัติในสติปัฏฐานเหล่านี้กระทำไปโดยมีความเพียร มีสัมปชัญญะ (ความรู้ตัวทั่วพร้อม) และมีสติ เพื่อกำจัดอภิชฌา (ความยินดีติดใจในอารมณ์ที่น่าใคร่) และโทมนัส (ความไม่สบายใจ ความทุกข์ใจ) ในโลกออกไป

เนื้อหาในพระสูตรนี้เน้นย้ำถึงอานิสงส์อันยิ่งใหญ่ของการเจริญสติปัฏฐาน ๔ ว่าเป็นหนทางแห่งการเข้าถึงอภิญญาต่างๆ และการระลึกชาติได้ ในวรรคเดียวกันนี้ยังมีพระสูตรอื่นที่ท่านพระอนุรุทธะกล่าวถึงการที่ท่านสามารถแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง ได้ยินเสียงทิพย์และเสียงมนุษย์ทั้งที่อยู่ไกลและใกล้ด้วยหูทิพย์ รวมถึงการกำหนดรู้ใจของสัตว์และบุคคลอื่นได้ด้วยใจ ซึ่งทั้งหมดล้วนเกิดขึ้นจากการเจริญสติปัฏฐาน ๔ ประการนี้ทั้งสิ้น กัปปสหัสสสูตรจึงเป็นเครื่องยืนยันถึงความสำคัญและอานุภาพของการฝึกฝนสติปัฏฐานเพื่อการบรรลุคุณวิเศษในพระพุทธศาสนา.