พรหมสูตร

พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อแรกตรัสรู้ ประทับอยู่ ณ ต้นไทรของคนเลี้ยงแพะ ริมฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา ณ อุรุเวลา ทรงเข้าที่เร้น ทรงดำริถึง สติปัฏฐานสี่ ว่าเป็น ทางสายเอก (เอกายโน มัคโค) ซึ่งเป็นไปเพื่อความบริสุทธิ์ของสัตว์ทั้งหลาย เพื่อก้าวล่วงความโศกและความรำพัน เพื่อความดับไปแห่งทุกข์และโทมนัส เพื่อบรรลุญายธรรม และเพื่อทำให้แจ้งซึ่งนิพพาน

พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า สติปัฏฐานสี่ นั้นได้แก่:

• การพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดความยินดีและความไม่ยินดีในโลกเสียได้
• การพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดความยินดีและความไม่ยินดีในโลกเสียได้
• การพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดความยินดีและความไม่ยินดีในโลกเสียได้
• การพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดความยินดีและความไม่ยินดีในโลกเสียได้

ขณะนั้น ท้าวสหัมบดีพรหมทรงทราบกระแสพระดำริของพระผู้มีพระภาคเจ้า จึงได้เสด็จมาปรากฏเฉพาะพระพักตร์ และกราบทูลรับรองว่า สติปัฏฐานสี่ นี้เป็น ทางสายเอก เพื่อประโยชน์ดังที่พระพุทธองค์ทรงดำริทุกประการ

ท้าวสหัมบดีพรหมยังได้กล่าวคาถาเสริมว่า “พระผู้มีพระภาคผู้เปี่ยมด้วยพระกรุณา ผู้ทรงเห็นความสิ้นไปแห่งภพ ย่อมทรงทราบ ทางสายเอก นี้ว่า เป็นทางที่สัตว์ทั้งหลายผู้ประเสริฐได้เคยข้ามพ้นแล้ว กำลังข้ามพ้นอยู่ และจักข้ามพ้นไปในอนาคต”