จินตสูตร

จินตสูตร (สังยุตตนิกาย SN 56.8) จากพระไตรปิฎก ได้กล่าวถึงแนวทางในการคิดและการพิจารณาธรรมที่ถูกต้อง เพื่อนำไปสู่การหลุดพ้นจากทุกข์

พระพุทธองค์ทรงเตือนภิกษุทั้งหลายไม่ให้คิดอกุศลจิตในเรื่องที่ไม่เป็นประโยชน์ต่อการดำเนินชีวิตอันประเสริฐ เช่น การคิดว่า "โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง", "โลกมีที่สุดหรือไม่มีที่สุด", "ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกันหรือเป็นคนละอย่างกัน" หรือ "หลังจากตายแล้วตถาคตยังคงมีอยู่หรือไม่" เหตุผลที่ทรงห้ามคิดเช่นนี้ก็เพราะความคิดเหล่านี้ไม่มีประโยชน์ ไม่เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ ไม่นำไปสู่ความเบื่อหน่ายคลายกำหนัด ความดับทุกข์ ความสงบ ความรู้ยิ่ง ความตรัสรู้ และพระนิพพาน

แต่เมื่อใดที่ภิกษุจะคิด พึงคิดถึง “นี้คือทุกข์”, “นี้คือเหตุแห่งทุกข์”, “นี้คือความดับทุกข์” และ “นี้คือหนทางนำไปสู่ความดับทุกข์” (อริยสัจสี่) การคิดเช่นนี้มีประโยชน์อย่างยิ่ง เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ นำไปสู่ความเบื่อหน่ายคลายกำหนัด ความดับทุกข์ ความสงบระงับ ความรู้ยิ่ง ความตรัสรู้ และพระนิพพาน

ดังนั้น พระพุทธองค์จึงทรงย้ำให้ภิกษุทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า "นี้ทุกข์", "นี้ทุกขสมุทัย", "นี้ทุกขนิโรธ" และ "นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา" อันเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติธรรมในพระพุทธศาสนา