กิมิลสูตร

สรุปเนื้อหา กิมิลสูตร โดยย่อ

กิมิลสูตรในสังยุตตนิกาย (SN 54.10) เป็นพระสูตรสำคัญที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงธรรมเกี่ยวกับอานาปานสติสมาธิ หรือสมาธิที่ประกอบด้วยสติกำหนดลมหายใจเข้าออก ซึ่งเป็นหนทางที่นำไปสู่ผลอันยิ่งใหญ่และอานิสงส์อันมาก พระสูตรนี้เกิดขึ้นเมื่อพระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ป่าไผ่ เขตเมืองกิมิลา โดยท่านพระกิมิละ (หรือกิมิละ) ได้กราบทูลถามถึงการเจริญอานาปานสติสมาธิ ในตอนแรกพระกิมิละนิ่งเฉย เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสถามถึงสามครั้ง พระอานนท์จึงกราบทูลขอให้พระผู้มีพระภาคทรงแสดงธรรมเรื่องนี้แก่ภิกษุทั้งหลาย

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุในธรรมวินัยนี้เมื่ออยู่ในป่า โคนไม้ หรือเรือนว่าง ย่อมนั่งคู้บัลลังก์ ตั้งกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า มีสติหายใจเข้า มีสติหายใจออก จากนั้นจึงเริ่มปฏิบัติอานาปานสติโดยลำดับ เริ่มจากการกำหนดรู้ลมหายใจเข้ายาว ลมหายใจออกยาว ลมหายใจเข้าสั้น ลมหายใจออกสั้น ต่อมาเป็นการสำเหนียกว่าจะรู้พร้อมซึ่งกองลมทั้งปวง หายใจเข้าออก และจะระงับกายสังขาร (การปรุงแต่งกาย) หายใจเข้าออก

หลังจากนั้น ภิกษุจะเจริญสติในการพิจารณาเห็นเวทนา (ความรู้สึก) ในเวทนาทั้งปวงด้วยการสำเหนียกว่าจะเสวยปีติ (ความอิ่มใจ) หายใจเข้าออก จะเสวยสุข หายใจเข้าออก จะรู้พร้อมซึ่งจิตสังขาร (การปรุงแต่งจิต) หายใจเข้าออก และจะระงับจิตสังขาร หายใจเข้าออก การเจริญต่อไปคือการพิจารณาเห็นจิตในจิต โดยการสำเหนียกว่าจะรู้พร้อมซึ่งจิต หายใจเข้าออก จะยังจิตให้บันเทิง หายใจเข้าออก จะตั้งจิตมั่น หายใจเข้าออก และจะเปลื้องจิต หายใจเข้าออก

ในขั้นสุดท้ายของการเจริญอานาปานสติ ภิกษุจะสำเหนียกว่าจะพิจารณาเห็นโดยความเป็นของไม่เที่ยง หายใจเข้าออก จะพิจารณาเห็นโดยความคลายกำหนัด หายใจเข้าออก จะพิจารณาเห็นโดยความดับไป หายใจเข้าออก และจะพิจารณาเห็นโดยความสละคืน หายใจเข้าออก พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า อานาปานสติสมาธิที่ภิกษุเจริญและกระทำให้มากแล้วอย่างนี้ ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก ซึ่งก็คือการกำจัดอภิชฌา (ความเพ่งเล็งอยากได้) และโทมนัส (ความเสียใจ) ในโลกได้