ภัททิยสูตร

ภัททิยสูตร (SN55.48) นี้กล่าวถึงการสนทนาอันสำคัญระหว่างพระผู้มีพระภาคและเจ้าภัททิยะ ศากยะ ที่กรุงกบิลพัสดุ์ พระพุทธองค์ได้ประทับนั่งในที่สงบ และตรัสกับเจ้าภัททิยะเกี่ยวกับลักษณะของผู้ที่เป็นอริยสาวกผู้เข้าถึงกระแสธรรม หรือ โสดาบัน ซึ่งเป็นบุคคลที่มั่นคงแล้วในหนทางแห่งการหลุดพ้น

พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า อริยสาวกผู้ประกอบด้วยคุณธรรม ๔ ประการ ย่อมเป็นโสดาบัน ไม่ตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะตรัสรู้ในเบื้องหน้า คุณธรรมทั้งสี่ประการนั้นได้แก่:

• ความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า: คือมีความเชื่อมั่นอย่างแท้จริงในพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าเป็นผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ เป็นพระอรหันต์ เป็นศาสดาผู้สอนธรรมแก่มนุษย์และเทวดาทั้งหลาย
• ความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม: คือมีความเชื่อมั่นในพระธรรมที่พระพุทธองค์ทรงแสดงว่าเป็นธรรมที่นำไปสู่ความหลุดพ้น เป็นธรรมที่จริงแท้ สามารถพิสูจน์ได้ด้วยตนเอง ให้ผลเป็นความสงบระงับทุกข์
• ความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์: คือมีความเชื่อมั่นในหมู่พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าว่าเป็นผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ เป็นเนื้อนาบุญของโลก เป็นผู้ควรแก่การเคารพและบูชา
• การมีศีลอันเป็นที่รักของพระอริยะ: คือการรักษาศีล ๕ หรือศีลที่สูงขึ้นไปอย่างบริสุทธิ์บริบูรณ์ ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นศีลที่นำไปสู่ความหลุดพ้น เป็นศีลที่สัตบุรุษสรรเสริญ

เมื่ออริยสาวกมีคุณสมบัติทั้ง ๔ ประการนี้ครบถ้วน ย่อมเป็นผู้ชื่อว่า โสดาบัน เป็นผู้เข้าถึงกระแสแห่งพระนิพพานอย่างแท้จริง เป็นผู้ที่มั่นใจได้ว่าจะไม่กลับไปสู่สังสารวัฏที่ต่ำทรามอีกต่อไป มีความแน่นอนในอันที่จะบรรลุพระนิพพานในที่สุด การมีคุณสมบัติเหล่านี้จึงเป็นเครื่องยืนยันถึงความก้าวหน้าอย่างยิ่งในเส้นทางธรรมของพระพุทธเจ้า