ภัททิยสูตร

ภัททิยสูตรในขุททกนิกาย อุทาน (เล่มที่ 25) เป็นเรื่องราวของพระภัททิยะ กาฬิโคธาบุตร ซึ่งเป็นอดีตกษัตริย์และเจ้าชายศากยะที่ออกบวชในพระพุทธศาสนา หลังจากที่ท่านได้อุปสมบทและบำเพ็ญเพียรจนบรรลุพระอรหัตตผลแล้ว พระภัททิยะมักจะเปล่งอุทานว่า "สุขหนอ สุขหนอ" อยู่เสมอเมื่อท่านอยู่ในป่า โคนไม้ หรือเรือนว่าง

การเปล่งอุทานเช่นนี้ทำให้ภิกษุรูปอื่นๆ เข้าใจผิด คิดว่าพระภัททิยะอาจจะไม่ยินดีในการประพฤติพรหมจรรย์ หรืออาจจะหวนรำลึกถึงความสุขสบายในราชสมบัติเมื่อครั้งยังเป็นคฤหัสถ์อยู่ ภิกษุเหล่านั้นจึงนำความไปกราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้า

เมื่อพระพุทธองค์ทรงเรียกพระภัททิยะมาตรัสถามถึงเหตุผลที่ท่านเปล่งอุทานเช่นนั้น พระภัททิยะได้กราบทูลว่า ในสมัยที่ท่านเป็นพระเจ้าแผ่นดิน แม้จะมีการอารักขาคุ้มกันอย่างแน่นหนา ทั้งภายในและภายนอกพระราชวังและพระนคร แต่ท่านก็ยังคงมีความหวาดกลัว หวั่นหวาด และสะดุ้งอยู่ตลอดเวลา แต่ในปัจจุบันนี้ แม้ท่านจะอยู่ในป่าเพียงลำพัง หรืออยู่ที่โคนไม้และเรือนว่าง ท่านกลับไม่รู้สึกหวาดกลัว ไม่หวั่นหวาด ไม่สะดุ้ง อีกทั้งยังมีความขวนขวายน้อย และเป็นอยู่ด้วยปัจจัยสี่ที่ผู้อื่นถวาย ด้วยความสุขสงบและเป็นอิสระจากความกลัวนี้เอง ท่านจึงได้เปล่งอุทานว่า "สุขหนอ สุขหนอ"

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบดังนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งอุทานคาถาชมเชย และต่อมาได้ทรงยกย่องพระภัททิยะให้เป็นพระเอตทัคคะ ผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในด้านผู้มีสกุลสูง สุตตะนี้จึงเน้นย้ำถึงความสุขที่แท้จริงที่เกิดจากการละซึ่งความยึดมั่นถือมั่นและความกลัวอันเกิดจากกิเลสทั้งปวง.