ปฐมภิกขุสูตร

สรุปเนื้อหา ปฐมภิกขุสูตร โดยย่อ

ปฐมภิกขุสูตรในสังยุตตนิกาย มหาวารวรรค อิทธิปาทสังยุต ว่าด้วยภิกษุ สูตรที่ ๑ เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแก่ภิกษุจำนวนมากที่เข้ามาเฝ้าและกราบทูลถามเกี่ยวกับเรื่อง "อิทธิ" (ฤทธิ์), "อิทธิบาท" (อิทธิบาท), "อิทธิบาทภาวนา" (การเจริญอิทธิบาท) และ "ปฏิปทาที่ให้ถึงอิทธิบาทภาวนา" (แนวปฏิบัติที่นำไปสู่การเจริญอิทธิบาทภาวนา).

ในพระสูตรนี้ พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า "อิทธิ" หรือฤทธิ์ คือความสามารถในการแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง เช่น คนเดียวแสดงเป็นหลายคนก็ได้ หลายคนแสดงเป็นคนเดียวก็ได้ การไปปรากฏและหายไป การเดินทะลุกำแพงภูเขาไปได้โดยไม่ติดขัด การดำน้ำผุดขึ้นมาบนดิน การเดินบนน้ำโดยไม่จม การเหาะไปในอากาศ การลูบคลำพระจันทร์พระอาทิตย์ซึ่งมีฤทธิ์มากมีอานุภาพมาก การใช้อำนาจทางกายไปจนถึงพรหมโลกได้ เป็นต้น.

ส่วน "อิทธิบาท" คือ มรรคหรือปฏิปทาอันเป็นไปเพื่อได้ฤทธิ์ เพื่อได้เฉพาะซึ่งฤทธิ์นั้น. "อิทธิบาทภาวนา" คือ การที่ภิกษุในธรรมวินัยนี้เจริญอิทธิบาท ๔ ประการ ได้แก่ ฉันทสมาธิปธานสังขาร (สมาธิเกิดจากฉันทะพร้อมทั้งความเพียร) วิริยสมาธิปธานสังขาร (สมาธิเกิดจากความเพียรพร้อมทั้งความเพียร) จิตตสมาธิปธานสังขาร (สมาธิเกิดจากจิตต์พร้อมทั้งความเพียร) และวิมังสาสมาธิปธานสังขาร (สมาธิเกิดจากการพิจารณาพร้อมทั้งความเพียร).

สำหรับ "ปฏิปทาที่ให้ถึงอิทธิบาทภาวนา" ซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติเพื่อให้บรรลุการเจริญอิทธิบาทนั้น พระผู้มีพระภาคตรัสว่าคือ อริยมรรคมีองค์ ๘ ประการ ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ) สัมมาสังกัปปะ (ความดำริชอบ) สัมมาวาจา (เจรจาชอบ) สัมมากัมมันตะ (การงานชอบ) สัมมาอาชีวะ (การเลี้ยงชีพชอบ) สัมมาวายามะ (ความเพียรชอบ) สัมมาสติ (ความระลึกชอบ) และสัมมาสมาธิ (ความตั้งใจมั่นชอบ). การปฏิบัติอริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เองที่จะนำไปสู่การพัฒนาอิทธิบาทภาวนาและทำให้เกิดฤทธิ์และอานุภาพอันเป็นผลจากการฝึกฝนจิตอย่างต่อเนื่องและถูกต้องตามหลักพระธรรมวินัย.