ทุติยเทวจาริกสูตร

ทุติยเทวจาริกสูตร เป็นพระสูตรลำดับที่ ๙ ในสังยุตตนิกาย มหาวารวรรค โสตาปัตติสังยุตต์ ซึ่งบันทึกเรื่องราว ณ กรุงสาวัตถี เมื่อพระมหาโมคคัลลานะเถระผู้มีฤทธิ์มาก ได้หายไปจากพระเชตวันวิหาร แล้วปรากฏตัวในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ในพริบตาเดียว เหมือนชายผู้มีกำลังเหยียดแขนที่คู้ หรือคู้แขนที่เหยียดฉะนั้น

เมื่อหมู่เทพชั้นดาวดึงส์จำนวนมากได้เข้ามาหาและอภิวาทแล้ว พระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวกับเทพเหล่านั้นถึงข้อปฏิบัติที่ทำให้สัตว์ทั้งหลายเมื่อแตกกายทำลายขันธ์แล้ว ย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ โดยมีหลักสำคัญ ๔ ประการ ได้แก่:

ประการแรก คือการประกอบด้วยศรัทธาอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ด้วยการระลึกถึงพุทธคุณว่า พระผู้มีพระภาคเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เป็นผู้เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึก ไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นผู้ตื่นแล้ว เป็นผู้จำแนกธรรม

ประการที่สอง คือการประกอบด้วยศรัทธาอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม ด้วยการระลึกถึงธรรมคุณว่า พระธรรมที่พระผู้มีพระภาคตรัสดีแล้ว เป็นสิ่งที่ผู้ปฏิบัติจะพึงเห็นเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามาในตน เป็นสิ่งที่ผู้รู้พึงรู้เฉพาะตน

ประการที่สาม คือการประกอบด้วยศรัทธาอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ ด้วยการระลึกถึงสังฆคุณว่า พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเป็นผู้ปฏิบัติดีแล้ว ปฏิบัติตรงแล้ว ปฏิบัติเพื่อรู้ธรรมเป็นเครื่องออกจากทุกข์แล้ว ปฏิบัติสมควรแล้ว ซึ่งได้แก่คู่แห่งบุรุษ ๔ คู่ นับเรียงตัวได้ ๘ บุรุษ เป็นผู้ควรแก่สักการะ ควรแก่การต้อนรับ ควรแก่ทักษิณา ควรแก่การทำอัญชลี เป็นนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า

ประการสุดท้าย คือการประกอบด้วยศีลที่พระอริยะใคร่แล้ว ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไทย เป็นที่สรรเสริญของวิญญูชน ไม่ถูกตัณหาและทิฐิครอบงำ เป็นไปเพื่อสมาธิ

เทพเหล่านั้นต่างรับรองว่า ข้อปฏิบัติ ๔ ประการนี้เองเป็นความดี และเป็นเหตุให้สัตว์ทั้งหลายในโลกนี้เมื่อตายไปแล้ว ย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ อันแสดงถึงความสำคัญของการดำรงมั่นในพระรัตนตรัยและศีลอันบริสุทธิ์ในการนำไปสู่ภพภูมิที่ดี