อุปวาณสูตร

อุปวาณสูตร (SN46.8) เป็นพระสูตรที่บันทึกการสนทนาอันลึกซึ้งระหว่าง พระอุปวาณะ และ พระสารีบุตร ณ โคสิตาราม ใกล้เมืองโกสัมพี โดยมีใจความสำคัญเกี่ยวกับการรู้แจ้งภายในตนถึงการเจริญ โพชฌงค์ 7

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นเมื่อ พระสารีบุตร หลังจากออกจากที่เร้นในยามบ่าย ได้เข้าไปสนทนากับ พระอุปวาณะ และตั้งคำถามว่า “ท่านอุปวาณะ ภิกษุจะสามารถ พิจารณาภายในตน และรู้ได้อย่างไรว่า โพชฌงค์ 7 ซึ่งเป็นองค์ธรรมแห่งการตรัสรู้ ได้รับการเจริญขึ้นอย่างเหมาะสมแล้ว และนำไปสู่การ อยู่อย่างผาสุก?”

พระอุปวาณะ ตอบยืนยันว่า “สามารถรู้ได้ ท่านสารีบุตร” และได้อธิบายถึงวิธีการรับรู้ภายในว่า:

• เมื่อใดที่ภิกษุ ปรารภความเพียร เจริญ โพชฌงค์แห่งสติ (หรือโพชฌงค์อื่น ๆ เช่น โพชฌงค์แห่งอุเบกขา)
• ภิกษุนั้นจะ เข้าใจภายในตน ด้วยปัญญาว่า:
  • “จิตของเราหลุดพ้นดีแล้ว”
  • “เราได้ ขจัดถีนมิทธะ (ความหดหู่และง่วงเหงา) ออกไปได้แล้ว”
  • “เราได้ ขจัดอุทธัจจกุกกุจจะ (ความฟุ้งซ่านและรำคาญใจ) ออกไปแล้ว”
  • “ความเพียรของเราปรารภขึ้นแล้ว”
  • “และ จิตของเราตั้งมั่นดีแล้ว ไม่ซบเซา”

นี่คือวิธีที่ภิกษุสามารถ พิจารณาภายในตน และรับรู้ได้ว่า โพชฌงค์ 7 ได้รับการเจริญขึ้นอย่างถูกต้อง ซึ่งนำไปสู่การมีจิตที่หลุดพ้นจากนิวรณ์ทั้งหลาย และนำไปสู่การ อยู่อย่างผาสุก อย่างแท้จริง.