ทุติยสิเนรุปัพพตราชสูตร

สรุปเนื้อหา ทุติยสิเนรุปัพพตราชสูตร โดยย่อ

ทุติยสิเนรุปัพพตราชสูตร เป็นพระสูตรหนึ่งในพระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค กล่าวถึงการเปรียบเทียบปริมาณแห่งทุกข์ที่อริยสาวกผู้ได้บรรลุธรรมแล้วได้ละทิ้งไป กับทุกข์ที่ยังคงเหลืออยู่

ในพระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงตรัสแก่ภิกษุทั้งหลาย โดยทรงยกอุปมาด้วยขุนเขาสิเนรุราช ซึ่งเป็นภูเขาที่ยิ่งใหญ่ เปรียบกับก้อนหินขนาดเท่าเมล็ดถั่วเขียว ๗ ก้อน. พระองค์ตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า ระหว่างขุนเขาสิเนรุราชที่ได้สิ้นไปหมดไปแล้ว เว้นไว้แต่ก้อนหินขนาดเท่าเมล็ดถั่วเขียว ๗ ก้อน กับก้อนหิน ๗ ก้อนที่ยังเหลืออยู่ สิ่งใดมีปริมาณมากกว่ากัน. ภิกษุทั้งหลายได้กราบทูลตอบว่า ขุนเขาสิเนรุราชที่สิ้นไปหมดไปแล้วนั้นแลมีปริมาณมากกว่าอย่างหาประมาณมิได้ ส่วนก้อนหิน ๗ ก้อนที่เหลืออยู่นั้นน้อยกว่ามาก ไม่ถึงการนับ การเปรียบเทียบ หรือแม้ส่วนเสี้ยว เมื่อเทียบกับขุนเขาสิเนรุราชที่สิ้นไปแล้ว.

จากอุปมานี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงแสดงให้เห็นว่า ทุกข์ของบุคคลผู้เป็นอริยสาวก ผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ คือความเห็นที่ถูกต้อง ผู้รู้ตามความเป็นจริงว่า "นี้ทุกข์", "นี้เหตุให้เกิดทุกข์", "นี้ความดับทุกข์" และ "นี้ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์" นั้น มีส่วนที่สิ้นไปหมดไปแล้วมากกว่าส่วนที่ยังเหลืออยู่อย่างประมาณมิได้. ทุกข์ที่ยังคงเหลืออยู่ของอริยสาวกนั้นมีประมาณน้อยยิ่งนัก ไม่ถึงการนับ การเปรียบเทียบ หรือแม้ส่วนเสี้ยว เมื่อเทียบกับกองทุกข์ที่มีอยู่ในก่อนที่ได้สิ้นไปหมดไปแล้ว ซึ่งอย่างสูงที่สุดก็ไม่เกิน ๗ ชาติ.

ดังนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงเน้นย้ำให้ภิกษุทั้งหลายพึงกระทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงในอริยสัจ ๔ คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค. การเข้าใจอริยสัจ ๔ อย่างถ่องแท้ จะนำไปสู่การสิ้นสุดแห่งทุกข์ และการบรรลุถึงความหลุดพ้นในที่สุด. พระสูตรนี้จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้เห็นคุณค่าของการปฏิบัติธรรมและการรู้แจ้งเห็นจริงในสัจธรรม เพื่อการก้าวพ้นจากกองทุกข์โดยสิ้นเชิง.