ปฐมสิเนรุปัพพตราชสูตร

ปฐมสิเนรุปัพพตราชสูตร (SN 56.49) เป็นพระสูตรในสังยุตตนิกายว่าด้วยเรื่องอริยสัจสี่ ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงแก่ภิกษุทั้งหลาย ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้กรุงสาวัตถี.

พระสูตรนี้เริ่มต้นด้วยการที่พระผู้มีพระภาคตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า หากมีผู้เอาเมล็ดถั่วเขียว ๗ เมล็ดไปวางไว้ที่ตีนภูเขาสิเนรุราช (เขาพระสุเมรุ) สิ่งใดจะมีมากกว่ากันระหว่างเมล็ดถั่วเขียว ๗ เมล็ดนั้นกับเขาพระสุเมรุ? ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า เขาพระสุเมรุย่อมมากกว่ามากนัก ส่วนเมล็ดถั่วเขียว ๗ เมล็ดนั้นเล็กน้อยยิ่งนัก ไม่สามารถนำมาเปรียบเทียบหรือนับเป็นส่วนหนึ่งของเขาพระสุเมรุได้เลย

พระพุทธองค์จึงทรงอุปมาว่า ในทำนองเดียวกันนี้ สำหรับอริยสาวกผู้มีสัมมาทิฏฐิ ผู้ตรัสรู้อริยสัจสี่แล้ว ทุกข์ที่ได้ดับสิ้นไปแล้ว ย่อมมีมากกว่าทุกข์ที่เหลืออยู่มากนัก ทุกข์ที่เหลืออยู่นั้นเปรียบได้กับเมล็ดถั่วเขียว ๗ เมล็ดที่วางอยู่บนเขาพระสุเมรุ ไม่สามารถนำมาเปรียบเทียบกับกองทุกข์ในอดีตที่ดับสิ้นไปแล้วได้เลย อริยสาวกนั้นเป็นผู้เข้าใจตามความเป็นจริงว่า "นี้คือทุกข์ นี้คือเหตุแห่งทุกข์ นี้คือความดับทุกข์ และนี้คือหนทางที่นำไปสู่ความดับทุกข์" บุคคลเช่นนี้จะมีภพเหลืออยู่อย่างมากไม่เกิน ๗ ชาติเท่านั้น

ดังนั้น พระพุทธองค์จึงทรงกระตุ้นเตือนภิกษุทั้งหลายให้พากเพียรเพื่อทำความเข้าใจในอริยสัจสี่อย่างแท้จริง เพื่อให้เห็นแจ้งในทุกข์ เหตุแห่งทุกข์ ความดับทุกข์ และหนทางปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์ เพื่อการพ้นจากกองทุกข์โดยสิ้นเชิง