เปยยา ปุริสสูตร

สรุปเนื้อหา เปยยา ปุริสสูตร โดยย่อ

เปยยา ปุริสสูตร เป็นพระสูตรหนึ่งในสังยุตตนิกาย สคาถวรรค หมวดปุริสวรรค (บางคัมภีร์จัดอยู่ในหมวดอื่น) เนื้อหาของสูตรนี้เป็นการอุปมาอุปไมยเพื่อให้เห็นถึงความหมายอันลึกซึ้งเกี่ยวกับธรรมะ.

พระพุทธเจ้าทรงอุปมาเรื่องบุรุษผู้ถูกกระแสน้ำพัดพา โดยเปรียบ "กระแสแห่งแม่น้ำ" ว่าคือ "ตัณหา" และ "ปิยรูป สาตรูป" คือ "อายตนะภายใน ๖" เมื่อบุรุษนั้นได้ฟังเสียงของผู้ที่ยืนอยู่ฝั่ง (ซึ่งเปรียบได้กับพระตถาคต) ก็จะพยายามว่ายทวนกระแสน้ำ (ซึ่งเปรียบกับการปรารภความเพียร) เพื่อเข้าถึงความสงบเกษมจากทุกข์.

นอกจากนี้ พระสูตรยังอธิบายถึง "ห้วงน้ำในภายใต้" ว่าคือ "โอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕", "คลื่น" คือ "ความโกรธและความแค้นใจ", "ความวนเวียน" คือ "กามคุณ ๕", และ "สัตว์ร้าย ผีเสื้อน้ำ" คือ "มาตุคาม". การว่ายทวนกระแสน้ำคือ "เนกขัมมะ" หรือการออกบวช และการพยายามด้วยมือเท้าคือ "การปรารภความเพียร". ผู้ที่ยืนอยู่บนฝั่งและกล่าวเตือนคือ "พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า".

เป้าหมายสูงสุดคือการพ้นจากกระแสแห่งตัณหาและกิเลสทั้งปวง เพื่อบรรลุถึงความเกษมจากโยคะ หรือนิพพาน.