อากาสานัญจายตนฌานปัญหาสูตร

สรุปเนื้อหา อากาสานัญจายตนฌานปัญหาสูตร โดยย่อ

อากาสานัญจายตนฌานปัญหาสูตร เป็นพระสูตรในสังยุตตนิกาย. สูตรนี้ว่าด้วยปัญหาเกี่ยวกับอรูปฌานที่ ๑ คือ อากาสานัญจายตนฌาน.

อากาสานัญจายตนฌาน คือ ฌานอันกำหนดเอาอากาศที่หาที่สุดมิได้เป็นอารมณ์. การเข้าถึงฌานนี้ เกิดจากการล่วงรูปสัญญา ดับปฏิฆสัญญา และไม่กำหนดนานัตตสัญญาโดยประการทั้งปวง. ในระหว่างการเข้าอากาสานัญจายตนฌาน ผู้ปฏิบัติจะกำหนดว่า "อากาศหาที่สุดมิได้".

อรูปฌานทั้ง ๔ ได้แก่ อากาสานัญจายตนฌาน, วิญญาณัญจายตนฌาน, อากิญจัญญายตนฌาน และเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน. ในบรรดาอรูปฌานเหล่านี้ อากาสานัญจายตนฌานเป็นลำดับที่ ๕ ในจำนวนสมาธิ ๙ ระดับ หรือที่เรียกว่า อนุปุพพวิหารสมาบัติ.

ผู้ที่เข้าถึงอากาสานัญจายตนฌานจนสิ้นอายุขัย หากเป็นปุถุชน อาจไปสู่ภพภูมิที่ต่ำกว่า เช่น นรก เดรัจฉาน หรือเปรตวิสัย แต่หากเป็นสาวกของพระพุทธเจ้า เมื่อสิ้นอายุขัย ก็จะปรินิพพานในภพภูมินั้นเอง.