With Ānanda (1st)
ปฐมอานันทสูตร (สังยุตตนิกาย SN36.15) เป็นพระสูตรที่พระอานนท์ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับเรื่อง "เวทนา" ในประเด็นสำคัญหลายประการ ได้แก่ เวทนาคืออะไร เหตุเกิดแห่งเวทนา ความดับแห่งเวทนา ปฏิปทาที่ให้ถึงความดับ คุณ โทษ และอุบายเป็นเครื่องสลัดออกจากเวทนา
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสตอบว่า เวทนามี ๓ ประการ คือ สุขเวทนา (ความรู้สึกสุข), ทุกขเวทนา (ความรู้สึกทุกข์), และอทุกขมสุขเวทนา (ความรู้สึกไม่สุขไม่ทุกข์). เวทนาเหล่านี้เกิดขึ้นเพราะผัสสะ (การกระทบ) เป็นปัจจัย และย่อมดับไปเพราะผัสสะดับไป. ส่วนปฏิปทาที่นำไปสู่ความดับแห่งเวทนาคือ อริยมรรคมีองค์ ๘ ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ.
สำหรับ "คุณ" ของเวทนา คือ ความสุขความโสมนัสที่เกิดขึ้นโดยอาศัยเวทนา. ขณะที่ "โทษ" ของเวทนา คือ การที่เวทนานั้นไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และมีความแปรปรวนไปเป็นธรรมดา. และ "อุบายเป็นเครื่องสลัดออก" จากเวทนา คือ การกำจัดและการละความพอใจรักใคร่ในเวทนา.
ในท้ายที่สุด พระพุทธองค์ยังได้ตรัสถึงการดับไปของสังขารโดยลำดับ ซึ่งรวมถึงเมื่อภิกษุเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ สัญญาและเวทนาก็ย่อมดับไป และสำหรับภิกษุผู้สิ้นอาสวะแล้ว ราคะ โทสะ โมหะ ย่อมระงับไปโดยสิ้นเชิง.
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →