โคทัตตสูตร

สรุปเนื้อหา โคทัตตสูตร โดยย่อ

โคทัตตสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในหมวดสังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค. ในพระสูตรนี้ ท่านพระโคทัตตะสนทนากับจิตตคฤหบดีเกี่ยวกับเจโตวิมุตติ ๔ ประการ คือ อัปปมาณาเจโตวิมุตติ, อากิญจัญญาเจโตวิมุตติ, สูญญตาเจโตวิมุตติ และอนิมิตตาเจโตวิมุตติ.

ท่านพระโคทัตตะได้ถามจิตตคฤหบดีว่า เจโตวิมุตติทั้ง ๔ นี้ มีอรรถต่างกัน มีพยัญชนะต่างกัน หรือมีอรรถเหมือนกัน ต่างกันแต่พยัญชนะเท่านั้น. จิตตคฤหบดีได้อธิบายว่า ปริยายที่เป็นเหตุให้ธรรมเหล่านี้อาศัยแล้ว เป็นธรรมมีอรรถต่างกันและมีพยัญชนะต่างกันก็มี และปริยายที่เป็นเหตุให้ธรรมเหล่านี้อาศัยแล้ว เป็นธรรมมีอรรถเหมือนกัน ต่างกันแต่พยัญชนะเท่านั้นก็มี.

อรรถกถาได้อธิบายเพิ่มเติมถึงความต่างของเจโตวิมุตติเหล่านี้ตามภูมิและอารมณ์ โดยอัปปมาณาเจโตวิมุตติจัดเป็นรูปาวจร มีสัตวบัญญัติเป็นอารมณ์, อากิญจัญญาเจโตวิมุตติเป็นอรูปาวจร มีอารมณ์ไม่พึงกล่าวเป็นอารมณ์, และสูญญตาเจโตวิมุตติมีสังขารเป็นอารมณ์.