เวทนาปัญหาสูตร

เวทนาปัญหาสูตร (สังยุตตนิกาย SN 38.7) เป็นพระสูตรที่ว่าด้วยคำถามเกี่ยวกับเวทนา หรือความรู้สึก ซึ่งเกิดขึ้นระหว่างท่านชัมพุกขาทกะกับท่านพระสารีบุตรผู้เป็นอัครสาวกเบื้องขวาของพระพุทธเจ้า.

• คำถามของชัมพุกขาทกะ

ท่านชัมพุกขาทกะได้เข้าไปหาท่านพระสารีบุตร แล้วถามถึงเรื่อง เวทนา ๓ ประการ และวิถีทางที่จะเข้าใจเวทนาเหล่านั้นโดยสมบูรณ์ โดยเริ่มต้นจากคำถามพื้นฐานว่า "เวทนาคืออะไร" และความแตกต่างของเวทนาแต่ละชนิด รวมถึงหนทางในการปฏิบัติเพื่อการเข้าใจเวทนาอย่างแจ่มแจ้ง.

• คำอธิบายของพระสารีบุตร

ท่านพระสารีบุตรได้อธิบายตอบว่า เวทนามี ๓ ประการ ได้แก่ สุขเวทนา (ความรู้สึกเป็นสุข), ทุกขเวทนา (ความรู้สึกเป็นทุกข์), และ อทุกขมสุขเวทนา (ความรู้สึกไม่สุขไม่ทุกข์หรือเฉยๆ) ท่านยังได้อธิบายถึงความแตกต่างระหว่างการเสวยเวทนาของปุถุชนผู้ไม่ได้สดับ กับอริยสาวกผู้ได้สดับ โดยเปรียบเทียบกับเรื่องของ "ลูกศรสองดอก" (ซึ่งปรากฏชัดเจนในสัลลัตถสูตร SN 36.6 แต่เป็นแนวคิดที่เชื่อมโยงกัน) คือ ปุถุชนเมื่อประสบทุกขเวทนา ย่อมเศร้าโศก คร่ำครวญ เสวยทั้งเวทนาทางกายและทางใจ แต่สำหรับอริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว เมื่อประสบทุกขเวทนา ย่อมเสวยแต่เวทนาทางกายเท่านั้น ไม่มีความเศร้าหมองทางใจ

• หนทางแห่งความเข้าใจเวทนาอย่างสมบูรณ์

ในการตอบคำถามถึงหนทางปฏิบัติเพื่อเข้าใจเวทนาอย่างสมบูรณ์นั้น ท่านพระสารีบุตรได้ชี้แจงว่า คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ อันได้แก่ สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ) สัมมาสังกัปปะ (ความดำริชอบ) สัมมาวาจา (เจรจาชอบ) สัมมากัมมันตะ (การงานชอบ) สัมมาอาชีวะ (การเลี้ยงชีพชอบ) สัมมาวายามะ (ความเพียรชอบ) สัมมาสติ (ความระลึกชอบ) และสัมมาสมาธิ (ความตั้งใจมั่นชอบ) การเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เองจะนำไปสู่การกำหนดรู้เวทนา เหตุเกิดแห่งเวทนา ความดับแห่งเวทนา และหนทางที่จะทำให้เวทนาสิ้นไป นำไปสู่การเป็นผู้ปราศจากกิเลสและหลุดพ้นจากกองทุกข์ทั้งปวง.