ภวปัญหาสูตร

ภวปัญหาสูตร (SN 38.13) ในสังยุตตนิกาย ว่าด้วยคำถามเกี่ยวกับภพ เป็นพระสูตรที่พระสารีบุตรได้สนทนากับชัมพุกะขาทกปริพาชก ณ หมู่บ้านนาลันทา แคว้นมคธ. ในพระสูตรนี้ ชัมพุกะขาทกปริพาชกได้เข้าไปหาพระสารีบุตร และเมื่อสิ้นสุดการทักทายปราศรัยอันเป็นที่สบายแล้ว ก็ได้นั่ง ณ ที่สมควรส่วนข้างหนึ่ง และได้ทูลถามพระสารีบุตรเกี่ยวกับ "ภพ" ว่าคืออะไร.

พระสารีบุตรได้อธิบายว่า ภพมี ๓ อย่าง คือ กามภพ รูปภพ และอรูปภพ. กามภพคือภพที่ยังข้องอยู่ในกามคุณทั้งห้า รูปภพคือภพของผู้ที่ได้ฌานรูป และอรูปภพคือภพของผู้ที่ได้ฌานอรูป ชัมพุกะขาทกปริพาชกจึงถามต่อไปว่า มีหนทางและปฏิปทาเพื่อความเข้าใจโดยสมบูรณ์ซึ่งภพทั้งสามนี้หรือไม่.

พระสารีบุตรได้ยืนยันว่ามีหนทางและปฏิปทาเพื่อความเข้าใจโดยสมบูรณ์ซึ่งภพทั้งสามนี้ และหนทางนั้นก็คืออริยมรรคมีองค์แปด ซึ่งประกอบด้วย สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ) สัมมาสังกัปปะ (ความดำริชอบ) สัมมาวาจา (เจรจาชอบ) สัมมากัมมันตะ (การงานชอบ) สัมมาอาชีวะ (เลี้ยงชีพชอบ) สัมมาวายามะ (ความเพียรชอบ) สัมมาสติ (ความระลึกชอบ) และสัมมาสมาธิ (ความตั้งมั่นชอบ). อริยมรรคมีองค์แปดนี้เองเป็นหนทางและปฏิปทาที่จะนำไปสู่การเข้าใจภพอย่างถ่องแท้ และนำไปสู่การสิ้นสุดแห่งภพทั้งปวง คือพระนิพพาน. พระสูตรนี้จึงเน้นย้ำถึงความสำคัญของการปฏิบัติธรรมตามอริยมรรคมีองค์แปด เพื่อให้หลุดพ้นจากวงจรแห่งภพและการเวียนว่ายตายเกิด.