เปยยา ปุริสสูตร

เปยยา ปุริสสูตร (SN 37.2) เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสสอนถึงคุณลักษณะ ๕ ประการของบุรุษ ที่ทำให้เป็นที่ปรารถนาและไม่เป็นที่ปรารถนาของสตรี โดยแสดงให้เห็นถึงมุมมองทางโลกธรรมและปัจจัยที่ส่งผลต่อความสัมพันธ์ในชีวิตคู่ ซึ่งมีความสำคัญต่อการพิจารณาในบริบททางสังคมและครอบครัว สรุปได้ว่า พระสูตรนี้ชี้ให้เห็นถึงคุณสมบัติที่มักถูกให้ความสำคัญในการเลือกคู่ครอง

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า "ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุรุษประกอบด้วยองค์ ๕ ประการ ย่อมเป็นที่ ไม่พึงปรารถนาอย่างยิ่ง ของสตรี" องค์ ๕ ประการนั้นได้แก่:

• เป็นคน ไม่น่าดู ไม่มีความน่าพึงพอใจในรูปลักษณ์ภายนอก
• เป็นคน ไม่มั่งคั่ง ไม่มีทรัพย์สมบัติหรือฐานะทางการเงินที่ดี
• เป็นคน ไม่มีศีลธรรม ประพฤติผิดในทางธรรม ไม่น่าเชื่อถือ
• เป็นคน เกียจคร้าน ไม่ขยันหมั่นเพียรในการงาน
• เป็นคน ไม่มีบุตร ไม่สามารถสืบทายาทได้

คุณสมบัติเหล่านี้ล้วนเป็นสิ่งที่ลดทอนคุณค่าและความน่าปรารถนาของบุรุษในสายตาของสตรี ทำให้ชีวิตคู่ไม่เป็นที่พึงพอใจหรืออาจไม่เกิดขึ้น

ในทางกลับกัน พระผู้มีพระภาคตรัสต่อไปว่า "เมื่อบุรุษประกอบด้วยองค์ ๕ ประการ ย่อมเป็นที่ พึงปรารถนาอย่างยิ่ง ของสตรี" องค์ ๕ ประการนั้นได้แก่:

• เป็นคน น่าดู มีรูปลักษณ์ที่น่าพึงพอใจ
• เป็นคน มั่งคั่ง มีทรัพย์สมบัติและฐานะทางการเงินที่ดี
• เป็นคน มีศีลธรรม ประพฤติดีงาม มีความน่าเชื่อถือ
• เป็นคน คล่องแคล่วและไม่ย่อท้อ มีความขยันหมั่นเพียร ไม่เกียจคร้าน
• เป็นคน มีบุตร สามารถสืบทายาทได้

คุณสมบัติเหล่านี้เป็นสิ่งที่สร้างความดึงดูดใจและความน่าปรารถนาให้แก่บุรุษ ทำให้เป็นที่ยอมรับและพึงใจของสตรี นำไปสู่ความสัมพันธ์ที่สมบูรณ์และมั่นคง

โดยสรุป เปยยา ปุริสสูตรแสดงให้เห็นถึงปัจจัยทางโลกที่สตรีมักใช้ในการตัดสินคุณค่าของบุรุษในการสร้างครอบครัว ซึ่งไม่ได้มุ่งเน้นเฉพาะคุณธรรมภายในเท่านั้น แต่ยังรวมถึงรูปลักษณ์ ฐานะ ความขยันหมั่นเพียร และความสามารถในการสืบสกุล ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญในการดำรงชีวิตคู่ในสมัยพุทธกาล และยังคงสะท้อนมุมมองบางประการที่อาจพบเห็นได้ในสังคมปัจจุบัน แม้ว่าการตีความและการให้ความสำคัญกับแต่ละปัจจัยอาจแตกต่างกันไปตามยุคสมัยและวัฒนธรรมก็ตาม