3
อเหตุกกิริยาจิต 3
Rootless Functional Consciousness
กิริยาจิตที่ไม่ประกอบด้วยเหตุ 3 ดวง ได้แก่ ปัญจทวาราวัชชนจิต มโนทวาราวัชชนจิต และหสิตุปปาทจิต ทำหน้าที่โดยไม่ก่อกรรมใหม่
ภาพรวม · Overview
กิริยาจิต 20 ดวง
กิริยาจิตคือจิตที่เกิดขึ้นเพื่อทำหน้าที่ตามเหตุปัจจัย ไม่จัดเป็นกุศลหรืออกุศล และไม่ก่อให้เกิดวิปากต่อไป กิริยาจิตบางส่วนทำหน้าที่ในกระบวนการรับรู้อารมณ์ ส่วนโสภณกิริยาจิตเกิดแก่พระอรหันต์
เมื่อจำแนกจิต 121 ตามชาติ กิริยชาติมีทั้งหมด 20 ดวง ได้แก่ อเหตุกกิริยาจิต 3 มหากิริยาจิต 8 รูปาวจรกิริยาจิต 5 และอรูปาวจรกิริยาจิต 4
แผนผังกิริยาจิต · Kiriya Diagram
กิริยาจิตในแผนผังจิต 121
แผนผังเน้นกิริยาจิตด้วยสีน้ำเงิน ส่วนจิตชาติอื่นลดเป็นสีเทา เพื่อให้เห็นตำแหน่งและความสัมพันธ์ของกิริยาจิตในกามภูมิ รูปภูมิ และอรูปภูมิได้ชัดเจน
- อเหตุกกิริยาจิต 3 — กิริยาจิตที่ไม่ประกอบด้วยเหตุ
- มหากิริยาจิต 8 — กามาวจรโสภณจิตของพระอรหันต์
- รูปาวจรกิริยาจิต 5 — กิริยาจิตที่ประกอบด้วยรูปฌาน
- อรูปาวจรกิริยาจิต 4 — กิริยาจิตที่ประกอบด้วยอรูปฌาน
การจำแนก · Classification
กิริยาจิตทั้ง 4 กลุ่ม
8
มหากิริยาจิต 8
Sense-Sphere Beautiful Functional Consciousness
โสภณกิริยาจิตในกามภูมิ 8 ดวง เกิดแก่พระอรหันต์ จำแนกตามเวทนา ญาณ และความเป็นอสังขาริกหรือสสังขาริก
5
รูปาวจรกิริยาจิต 5
Fine-Material Functional Consciousness
กิริยาจิตของพระอรหันต์ที่ประกอบด้วยรูปฌาน จำแนกตั้งแต่ปฐมฌานถึงปัญจมฌาน รวม 5 ดวง
4
อรูปาวจรกิริยาจิต 4
Immaterial Functional Consciousness
กิริยาจิตของพระอรหันต์ที่ประกอบด้วยอรูปฌาน 4 ระดับ ตั้งแต่อากาสานัญจายตนะถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะ
พระอภิธรรม · Related Texts
