ปฐมสิกขาปทสูตร

ในปฐมสิกขาปทสูตร พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงหลักธรรมเรื่อง "กรรม 4 ประการ" ที่พระองค์ทรงตรัสรู้ด้วยพระปัญญาอันยิ่ง เพื่อเป็นแนวทางในการจำแนกการกระทำและผลที่ตามมา โดยสรุปประเภทของกรรมไว้ดังนี้:

• กรรมดำที่มีผลเป็นกรรมดำ: คือการกระทำที่เป็นอกุศล ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติผิดในกาม การพูดปด และการเสพของมึนเมา ซึ่งล้วนนำไปสู่ความทุกข์
• กรรมขาวที่มีผลเป็นกรรมขาว: คือการกระทำที่เป็นกุศล ได้แก่ การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติผิดในกาม การพูดปด และการเสพของมึนเมา ซึ่งนำไปสู่ความสุข
• กรรมทั้งดำทั้งขาวที่มีผลทั้งดำทั้งขาว: คือการกระทำที่เจือปนกันไป ทั้งที่เป็นกุศลและอกุศลผ่านทางกาย วาจา และใจ ทำให้ได้รับผลดีและผลเสียปะปนกันไป
• กรรมที่ไม่ดำไม่ขาวที่มีผลเป็นความสิ้นกรรม: คือเจตนาหรือความตั้งใจที่จะละวางกรรมทั้ง 3 ประเภทข้างต้นทั้งหมด เป็นแนวทางแห่งวิมุตติที่นำไปสู่การดับกรรมอย่างแท้จริง

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า การละเว้นจากอกุศลและหมั่นทำกุศลนั้นเป็นสิ่งดี แต่เป้าหมายสูงสุดของคำสอนคือการก้าวข้ามวัฏฏะแห่งกรรม โดยใช้ "ความตั้งใจที่จะละวาง" ทั้งกรรมดีและกรรมชั่ว เพื่อมุ่งสู่ความหลุดพ้นจากการปรุงแต่ง ซึ่งเป็นสภาวะที่ไม่ดำไม่ขาวและนำไปสู่การสิ้นสุดแห่งกรรมทั้งปวง