หิตสูตรที่ ๑

หิตสูตรที่ ๑ (An 5.17) ได้กล่าวถึงคุณสมบัติของภิกษุผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตนเองเพียงฝ่ายเดียว โดยขาดการเกื้อกูลผู้อื่น ซึ่งเป็นข้อเตือนใจสำคัญสำหรับผู้ที่มุ่งเน้นแต่ความก้าวหน้าทางธรรมส่วนบุคคล จนละเลยบทบาทหน้าที่ในการเป็นกัลยาณมิตรต่อเพื่อนร่วมปฏิบัติธรรม พระพุทธองค์ทรงจำแนกองค์ประกอบที่ครบถ้วนสำหรับการบรรลุธรรม แต่หากขาดการชักชวนผู้อื่นให้เข้าถึงสิ่งเหล่านี้ ย่อมถือว่ายังไม่สมบูรณ์ในแง่ของประโยชน์ท่าน

ภิกษุผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตนเองแต่ไม่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่น คือผู้ที่เพียบพร้อมด้วย ธรรม ๕ ประการ ดังนี้:

• ศีล (Ethics): การมีข้อปฏิบัติและวินัยที่สมบูรณ์
• สมาธิ (Immersion): การมีจิตตั้งมั่นและภาวะแห่งการจดจ่อ
• ปัญญา (Wisdom): ความรู้แจ้งเห็นจริงตามความเป็นจริง
• วิมุตติ (Freedom): ความหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง
• วิมุตติญาณทัสสนะ (Knowledge and vision of freedom): ความรู้ความเห็นในความหลุดพ้นของตน

เนื้อหาหลักของพระสูตรนี้เน้นย้ำว่า แม้ภิกษุผู้มีคุณธรรมดังกล่าวจะเป็นผู้ที่ทำหน้าที่ของตนได้ครบถ้วนแล้ว แต่ในมุมมองของการเกื้อกูลต่อพุทธบริษัท การไม่ส่งเสริมหรือชักชวนให้ผู้อื่นได้ฝึกฝนหรือเข้าถึงคุณธรรมเหล่านั้นด้วย ย่อมทำให้การปฏิบัติขาดมิติของการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการดำรงอยู่เพื่อความสุขของมหาชน การนำธรรมะไปเผยแผ่และสนับสนุนให้ผู้อื่นพัฒนาตนเอง จึงเป็นสิ่งที่ส่งเสริมให้เกิด ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย อย่างแท้จริง