หิตสูตรที่ ๑

พระสูตรนี้ (หิตสูตรที่ ๑) ว่าด้วยเรื่องแนวทางการปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตน ซึ่งพระพุทธองค์ทรงจำแนกคุณสมบัติของภิกษุผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตนเพียงฝ่ายเดียว โดยไม่เกื้อกูลต่อผู้อื่น โดยผู้ที่มีคุณสมบัติครบ 5 ประการนี้ แม้จะเป็นผู้มีความเพียรพยายามในทางธรรมอย่างสมบูรณ์ แต่ยังถือว่าขาดการบำเพ็ญประโยชน์ต่อผู้อื่นไป

คุณสมบัติ 5 ประการที่ภิกษุควรเพาะบ่มเพื่อความสำเร็จส่วนตน ได้แก่:

• ศีล (Ethics): การสำรวมในระเบียบวินัยและข้อปฏิบัติอันดีงาม
• สมาธิ (Immersion): ความตั้งมั่นแห่งจิตอันเป็นพื้นฐานของปัญญา
• ปัญญา (Wisdom): ความรู้แจ้งในอริยสัจและสภาวธรรม
• วิมุตติ (Freedom): ความหลุดพ้นจากกิเลสและอาสวะทั้งปวง
• วิมุตติญาณทัสสนะ (Knowledge and vision of freedom): ความรู้ความเห็นอันถูกต้องว่าตนได้หลุดพ้นแล้ว

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า การที่ภิกษุบรรลุถึงคุณธรรมทั้ง 5 ประการนี้ด้วยตนเอง ถือเป็นการปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตนอย่างครบถ้วนแล้ว แต่หากภิกษุรูปนั้นไม่ได้ทำหน้าที่เป็นกัลยาณมิตร ไม่ได้ชักชวนหรือแนะนำผู้อื่นให้เข้าถึงคุณธรรมเหล่านี้ด้วย การปฏิบัตินั้นจึงจัดว่าเป็นไปเพื่อประโยชน์ตนเท่านั้น มิได้เป็นไปเพื่อประโยชน์ของผู้อื่นด้วยเช่นกัน พระสูตรนี้จึงเป็นเสมือนข้อเตือนใจให้เห็นถึงความสำคัญของบทบาทในการสงเคราะห์เกื้อกูลเพื่อนร่วมทางธรรม เพื่อให้การปฏิบัติศาสนกิจนั้นสมบูรณ์ทั้งในส่วนของตนและส่วนรวม