อาชีวสูตร

สาชีวสูตร (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระสารีบุตรเถระแสดงธรรมแก่เหล่าภิกษุ โดยมุ่งเน้นถึงคุณสมบัติของภิกษุผู้เหมาะสมที่จะ "ใช้ชีวิตร่วมกับสหธรรมิก" หรือการเป็นกัลยาณมิตรที่เอื้อต่อการปฏิบัติธรรมร่วมกัน ซึ่งบุคคลที่จะเป็นเพื่อนร่วมทางในทางธรรมได้ดีนั้น จำเป็นต้องมีคุณธรรมพื้นฐานที่มั่นคง เพื่อที่จะเป็นทั้งที่พึ่งและเป็นผู้ให้คำแนะนำที่ถูกต้องแก่เพื่อนนักปฏิบัติด้วยกัน

คุณสมบัติ 5 ประการที่ภิกษุผู้เหมาะสมจะต้องถึงพร้อม มีดังนี้คือ:

• ศีลสมบัติ: เป็นผู้มีความสมบูรณ์พร้อมด้วยศีล และสามารถตอบคำถามหรือให้คำแนะนำเกี่ยวกับข้อวัตรปฏิบัติในเรื่องศีลได้
• สมาธิสมบัติ: เป็นผู้มีความตั้งมั่นแห่งจิต และสามารถอธิบายหลักการฝึกสมาธิภาวนาแก่ผู้อื่นได้
• ปัญญาสมบัติ: เป็นผู้มีความรู้ความเข้าใจในธรรมตามความเป็นจริง และสามารถไขข้อสงสัยในหลักปัญญาได้
• วิมุตติสมบัติ: เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยความหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง
• วิมุตติญาณทัสสนสมบัติ: เป็นผู้มีความรู้ความเห็นอันชอบในความหลุดพ้นของตน และสามารถตอบคำถามหรือชี้แนะในประเด็นที่เกี่ยวกับความรู้แจ้งเห็นจริงได้

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า การจะอยู่ร่วมกันในสังคมของผู้ปฏิบัติธรรมได้นั้น ไม่เพียงแต่ต้องเป็นผู้ประพฤติปฏิบัติด้วยตนเองเท่านั้น แต่ยังต้องมีความสามารถในการเป็น "กัลยาณมิตร" ที่สามารถสนทนาธรรมและถ่ายทอดประสบการณ์การปฏิบัติให้แก่กันได้ การที่ภิกษุมีคุณธรรมทั้ง 5 ประการนี้ครบถ้วน จึงถือว่าเป็นผู้ที่มีความพร้อมทั้งภายในและภายนอก สามารถเกื้อกูลต่อความก้าวหน้าในธรรมของตนเองและหมู่คณะได้อย่างสมบูรณ์