ปิยสูตร

ปิยสูตร (พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) ว่าด้วยคุณธรรมของภิกษุผู้อยู่ประจำที่ทำให้เป็นที่รัก ที่เคารพ และเป็นที่น่าชื่นชมของเพื่อนพรหมจรรย์ทั้งหลาย โดยพระพุทธองค์ทรงตรัสถึงคุณสมบัติ 5 ประการที่ภิกษุควรมี เพื่อให้เป็นผู้มีความประพฤติและปฏิบัติอันเป็นแบบอย่างที่ดี ดังนี้

• ถึงพร้อมด้วยศีล: มีความสำรวมในพระวินัย มีมารยาทดี เที่ยวบิณฑบาตในที่เหมาะสม เห็นโทษในความผิดเล็กน้อยและตั้งมั่นอยู่ในสิกขาบทอย่างเคร่งครัด
• เป็นพหูสูต: เป็นผู้ได้ยินได้ฟังมาก ทรงจำคำสอนที่ดีงามทั้งในเบื้องต้น ท่ามกลาง และที่สุด มีเนื้อหาและพยัญชนะที่สมบูรณ์ บริสุทธิ์ และเข้าใจหลักธรรมนั้นอย่างแตกฉานทั้งในภาคทฤษฎีและการปฏิบัติ
• เป็นนักพูดที่ดี: มีวาจาที่สละสลวย ชัดเจน ถ้อยคำประณีต สื่อความหมายได้เข้าใจง่าย ไม่ติดขัด
• ได้ฌานสมาบัติ: สามารถเข้าถึงรูปฌาน 4 อันเป็นเครื่องอยู่ที่เป็นสุขในปัจจุบันได้โดยง่ายตามความปรารถนา โดยไม่ติดขัดหรือยากลำบาก
• บรรลุวิมุตติ: เป็นผู้มีปัญญาญาณอันยิ่ง สามารถทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติที่ไม่มีอาสวะ ด้วยความรู้ยิ่งของตนเองในปัจจุบัน เนื่องจากการสิ้นไปแห่งอาสวะกิเลสทั้งหลาย

สรุปได้ว่า ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติทั้ง 5 ประการนี้ ย่อมเป็นผู้ที่เพียบพร้อมด้วย ศีล สมาธิ และปัญญา อย่างสมบูรณ์ การปฏิบัติตนตามหลักธรรมดังกล่าวไม่เพียงแต่จะช่วยยกระดับจิตใจของตนเองให้เข้าถึงความหลุดพ้นจากกิเลส แต่ยังเป็นแบบอย่างที่สง่างาม เป็นที่รักและเป็นที่เคารพศรัทธาของเพื่อนร่วมธรรมวินัย ซึ่งส่งผลดีต่อความมั่นคงและความสามัคคีภายในหมู่คณะสงฆ์โดยรวม