โคตมีสูตร

พระสูตรนี้กล่าวถึงเหตุการณ์สำคัญในการอนุญาตให้สตรีบรรพชาเป็นภิกษุณี โดยมีพระมหาปชาบดีเถรีเป็นผู้นำกลุ่มสตรีชาวศากยะเข้าเฝ้าพระพุทธองค์เพื่อขอออกบวช แม้จะถูกปฏิเสธถึงสามครั้ง แต่ด้วยความเพียรพยายาม พระนางและคณะได้เดินทางติดตามพระพุทธองค์ไปยังเมืองเวสาลีด้วยความยากลำบาก จนกระทั่งพระอานนท์เถระได้เมตตาช่วยกราบทูลขอแทน โดยใช้เหตุผลเรื่องความสามารถของสตรีในการบรรลุธรรมชั้นสูงและอุปการคุณที่พระนางทรงมีต่อพระพุทธองค์ในฐานะพระมาตุจฉา (น้า)

พระพุทธองค์ทรงอนุญาตให้สตรีบรรพชาได้ โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือการยอมรับ “ครุธรรม 8 ประการ” ซึ่งเปรียบเสมือนเขื่อนกั้นน้ำเพื่อรักษาความมั่นคงของพระศาสนา โดยมีเนื้อหาหลักดังนี้:

• ภิกษุณีต้องเคารพยำเกรงภิกษุทุกรูป แม้จะเป็นภิกษุที่บวชใหม่
• การรักษาวัตรปฏิบัติเกี่ยวกับการจำพรรษา การขอโอวาท และการทำอุโบสถร่วมกับคณะสงฆ์
• การรับโทษหากล่วงละเมิดพระวินัยที่หนัก และกระบวนการขออุปสมบทที่ต้องผ่านการรับรองจากสงฆ์ทั้งสองฝ่าย
• ข้อห้ามในการด่าหรือบริภาษภิกษุ แต่ภิกษุยังสามารถตักเตือนภิกษุณีได้

เมื่อพระมหาปชาบดีเถรีตกลงรับครุธรรม 8 ประการด้วยความเต็มใจและเคารพอย่างสูงสุด พระพุทธองค์ได้ตรัสถึงความกังวลว่าการที่สตรีเข้ามาบวชอาจส่งผลให้พระสัทธรรมดำรงอยู่ได้ไม่ยืนยาวเท่าที่ควร โดยเปรียบเทียบกับการที่พืชผลทางการเกษตรถูกโรคระบาด หรือครอบครัวที่มีชายน้อยแต่หญิงมากซึ่งมักถูกโจรเบียดเบียนได้ง่าย อย่างไรก็ตาม การกำหนดครุธรรมเหล่านี้ถือเป็นมาตรการป้องกันเพื่อให้ศาสนายังคงมีความเป็นระเบียบและสืบต่อไปได้ท่ามกลางข้อจำกัดทางสังคมในยุคสมัยนั้น