เถรสูตร

เถรสูตร (อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต) แสดงถึงคุณสมบัติของ พระเถระ (ภิกษุผู้ใหญ่) ผู้ที่จะสามารถพำนักอยู่ ณ ที่ใดก็ตามได้อย่างมีความสุขและราบรื่น โดยพระพุทธองค์ทรงสรุปคุณธรรม 10 ประการที่เปรียบเสมือนเกราะคุ้มกันและเครื่องส่งเสริมความเจริญในการปฏิบัติธรรม ดังนี้

• ความอาวุโสและศีลาจารวัตร: เป็นผู้บวชมานาน มีความประพฤติเรียบร้อยตามพระวินัย เห็นภัยในโทษแม้เพียงเล็กน้อย และรักษาสิกขาบทอย่างเคร่งครัด
• ความเป็นพหูสูต: ทรงจำและศึกษาธรรมะอันเป็นกุศลทั้งในเบื้องต้น ท่ามกลาง และที่สุด จนแตกฉานทั้งภาคทฤษฎีและการปฏิบัติ
• ความเชี่ยวชาญในพระวินัย: รอบรู้ในพระปาติโมกข์ทั้งสองฝ่ายอย่างละเอียด สามารถวินิจฉัยและระงับอธิกรณ์ (ข้อพิพาท) ได้อย่างถูกต้อง
• ความรักในธรรมและการปฏิบัติ: เป็นผู้ใคร่ต่อการสนทนาธรรม มีความยินดีในการศึกษาอบรม (สิกขา)
• ความสันโดษ: ยินดีในปัจจัย 4 ตามที่มีตามได้ ไม่ฟุ้งเฟ้อ
• ความสำรวมและสง่างาม: มีกิริยามารยาทที่น่าเลื่อมใส ทั้งในการไป การกลับ และการอยู่ในชุมชน
• ความสามารถในสมาธิ: ได้รับผลจาก ฌาน 4 ซึ่งเป็นธรรมเครื่องอยู่ที่เป็นสุขในปัจจุบันได้ตามปรารถนา
• วิมุตติหลุดพ้น: บรรลุเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติอันไม่มีอาสวะ เป็นผู้สิ้นกิเลสด้วยปัญญาอันยิ่งของตนเอง

โดยสรุป พระเถระที่มีคุณสมบัติครบทั้ง 10 ประการนี้ คือผู้ที่เพียบพร้อมทั้งด้านปริยัติ (การเรียนรู้) ปฏิบัติ (การลงมือทำ) และปฏิเวธ (ผลที่ได้รับ) ทำให้ไม่ว่าจะอยู่ในสถานที่ใด ย่อมสามารถครองตนอย่างผาสุกและเป็นที่พึ่งพาให้แก่พระศาสนาได้เปรียบเสมือนร่มโพธิ์ร่มไทรของผู้ประพฤติธรรม