สุธัมมเถรวัตถุ

สรุปเนื้อหาสูตร: สุธัมมเถรวัตถุ (ขุททกนิกาย)

พระสูตรนี้แสดงถึงเรื่องราวของพระสุธรรมเถระ และจิตตคฤหบดี ณ มัจฉิกาสัณฑนคร โดยมีเหตุการณ์สำคัญและคำสอนหลักสรุปได้ดังนี้

• มูลเหตุแห่งเรื่องราว: จิตตคฤหบดีผู้เลื่อมใสในพระพุทธศาสนาได้สร้างวัดถวายสังฆทานและบรรลุธรรม จนกระทั่งวันหนึ่งได้นิมนต์พระอัครสาวกและพระสงฆ์ 1,500 รูป รวมถึงพระสุธรรมเถระมารับภัตตาหาร แต่พระสุธรรมเถระเกิดความโกรธและมานะที่ตนถูกนิมนต์เป็นลำดับหลัง จึงกล่าววาจาเสียดสีคฤหบดี และเดินออกจากวัดไป
• การตักเตือนและบทลงโทษ: พระศาสดาได้ทรงทราบเรื่อง จึงให้สงฆ์ลงปฏิสารณียกรรม (กรรมให้ระลึกถึงความผิด) แก่พระสุธรรมเถระ และส่งให้ไปขอขมาจิตตคฤหบดี แต่ด้วยความกระด้างและมานะในตอนแรกทำให้ไม่สำเร็จ พระศาสจึงทรงสั่งสอนเรื่องโทษของกิเลส
• คำสอนและพระคาถาหลัก: พระศาสดาตรัสเตือนว่า "ธรรมดาสมณะไม่ควรทำมานะหรือริษยา" เพราะจะทำให้กิเลสเจริญขึ้น พร้อมทั้งตรัสพระคาถาว่าด้วยภิกษุผู้พาลที่ปรารถนาความยกย่อง ความเป็นใหญ่ และความนับถือในตระกูลต่างๆ ซึ่งนำไปสู่ความเสื่อมทางจิตวิญญาณ
• บทสรุปและการบรรลุธรรม: ต่อมาพระสุธรรมเถระมีความสำรวมและกลับไปขอขมาคฤหบดีสำเร็จ จนกระทั่งได้เจริญวิปัสสนาและบรรลุพระอรหัตตผล พร้อมด้วยปฏิสัมภิทา ส่วนจิตตคฤหบดีผู้มีศรัทธาอันมั่นคงก็ได้เดินทางมาเฝ้าพระศาสดา พร้อมรับผลบุญแห่งทานและอภินิหารที่ได้บำเพ็ญมาแสนกัลป์