อัญญตรกุลทาริกาวัตถุ

อัญญตรกุลทาริกาวัตถุ (เรื่องเด็กหญิงแห่งตระกูลคนใดคนหนึ่ง) จากขุททกนิกาย พระไตรปิฎกฉบับ มมร เป็นเหตุการณ์ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จไปในงานอาวาหมงคล (งานแต่งงาน) ตามคำนิมนต์ของมารดาเจ้าสาว ณ วัดเชตวัน โดยมีหมู่ภิกษุสงฆ์เสด็จไปด้วย

ในระหว่างพิธี เจ้าสาวกำลังเดินตระเตรียมงานและกรองน้ำถวายพระภิกษุ สามีของนางเกิดความกำหนัด (ราคะ) เมื่อมองดูนาง จิตใจจึงฟุ้งซ่านด้วยอำนาจกิเลส จนไม่สามารถตั้งจิตบำรุงพระพุทธเจ้าและพระมหาเถระได้ พร้อมกับคิดจะเอื้อมมือไปจับนาง พระศาสดาทรงทราบอัชฌาสัยของเขาด้วยพระญาณ จึงทรงบันดาลให้เขามองไม่เห็นตัวหญิงสาว ทำให้เขาหันมามองพระพุทธเจ้าแทน พระองค์จึงทรงแสดงธรรมเทศนาโปรด

พระองค์ตรัสพระคาถาสำคัญสรุปสัจธรรมของชีวิต มีใจความดังนี้:

• ไฟเสมอด้วยราคะ ย่อมไม่มี
• โทษเสมอด้วยโทสะ ย่อมไม่มี
• ทุกข์เสมอด้วยขันธ์ ย่อมไม่มี
• สุขอื่นยิ่งกว่าความสงบ (นิพพาน) ย่อมไม่มี

เมื่อสิ้นสุดพระธรรมเทศนา กุมารและกุมาริกาทั้งสองได้ดวงตาเห็นธรรม ตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล และพระพุทธองค์ทรงคลายฤทธิ์ให้คนทั้งสองได้มองเห็นกันตามปกติ เป็นอันจบพระสูตรที่แสดงถึงโทษของกิเลสและหนทางแห่งความสงบสุขที่แท้จริง