ภิกขูหิปุฏฐปัญหวัตถุ

สรุปเนื้อหาพระสูตร: ภิกขูหิปุฏฐปัญหวัตถุ (ขุททกนิกาย)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย นี้ แสดงเรื่องราวของสองสามีภรรยาชาวเมืองสาเกตผู้มีความเลื่อมใสศรัทธาในพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยทั้งสองได้แสดงตนเป็นบิดามารดาของพระองค์ด้วยความคุ้นเคยและความรักอันลึกซึ้งจากอดีตชาติ ซึ่งพระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า ความรักและความสนิทสนมนี้เกิดขึ้นจากเหตุ 2 ประการ ได้แก่ การเคยอยู่ร่วมกันในกาลก่อน และ การเกื้อกูลกันในปัจจุบัน เปรียบเสมือนดอกบัวที่เกิดได้เพราะอาศัยเปือกตมและน้ำ ต่อมา สองสามีภรรยาได้ฟังธรรมจนบรรลุเป็นพระอนาคามี และในเวลาต่อมาได้บรรลุเป็นพระอรหันต์และปรินิพพาน

เมื่อพระภิกษุสงฆ์ทูลถามถึงภพหน้าของทั้งสอง พระพุทธองค์ตรัสตอบว่า พระอเสขมุนีผู้สิ้นอาสวะแล้วย่อมไม่มีภพใหม่อีก แต่จะเข้าสู่มหานิพพานอันเป็นอมตะ พร้อมทั้งทรงแสดงพระธรรมเทศนาและตรัสพระคาถาใจความสำคัญว่า:

• ความรักและความผูกพัน: เกิดจากการอยู่ร่วมกันในอดีตและการเกื้อกูลกันในปัจจุบัน
• การปฏิบัติของมุนี: มุนีผู้ไม่เบียดเบียนและสำรวมกาย วาจา ใจ เป็นนิตย์
• เป้าหมายสูงสุด: ย่อมเดินทางไปสู่พระนิพพาน ซึ่งเป็นฐานะอันไม่จุติ ไม่ตาย และเป็นที่ซึ่งบุคคลไปแล้วย่อมไม่เศร้าโศก

ในท้ายที่สุดแห่งพระธรรมเทศนา มหาชนเป็นจำนวนมากได้บรรลุนัยน์ตาเห็นธรรมและอริยผลทั้งหลาย มีโสดาปัตติผลเป็นต้น