อตุลอุปาสกวัตถุ

สรุปเนื้อหาอตุลอุปาสกวัตถุ: เรื่องราวของอตุลอุบาสกและบริวาร 500 คน ที่เดินทางไปฟังธรรมกับพระเถระหลายรูป แต่กลับเกิดความไม่พอใจและนินทาพระภิกษุด้วยเหตุผลที่แตกต่างกันไปตามอคติของตนเอง

• พระเรวตเถระ: เป็นผู้ยินดีในการหลีกเร้นและไม่พูดคุย ทำให้อตุลอุบาสกโกรธว่าไม่ยอมกล่าวอะไรด้วย
• พระสารีบุตรเถระ: แสดงอภิธรรมอย่างละเอียดและมากมาย ทำให้อตุลอุบาสกและบริวารโกรธว่าพูดมากและฟังไม่เข้าใจ
• พระอานนทเถระ: แสดงธรรมแต่น้อยและเข้าใจง่าย แต่อตุลอุบาสกก็ยังไม่พอใจและโกรธอีกเช่นกัน

เมื่อเดินทางไปเข้าเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและกราบทูลเรื่องราวทั้งหมด พระองค์จึงตรัสสอนว่า การนินทาสรรเสริญเป็นของคู่โลกมาแต่โบราณ คนพาลย่อมติเตียนได้แม้กระทั่งคนนิ่ง คนพูดมาก หรือคนพูดน้อย ผู้ที่ไม่ถูกนินทาเลยจึงไม่มีในโลก การนินทาและสรรเสริญของคนพาลนั้นไม่มีน้ำหนักและไม่ควรนำมาใส่ใจ

พระองค์ทรงแสดงพระคาถาชี้ให้เห็นว่า ผู้ที่ควรได้รับการสรรเสริญอย่างแท้จริงคือ ผู้มีปัญญา มีศีล และมีความประพฤติอันมั่นคง ซึ่งเป็นที่สรรเสริญของบัณฑิต เทวดา และมหาพรหม ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา อุบาสกทั้ง 500 คน ได้บรรลุมรรคผล (โสดาปัตติผล) ในที่สุด