โมคคัลลานสูตรที่ ๑๐

โมคคัลลานสูตรที่ ๑๐ (สังยุตตนิกาย สังยุตต์ที่ ๘ วังคีสสังยุตต์) เป็นพระสูตรที่กล่าวถึงเหตุการณ์ขณะที่พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ วิหารกาฬศิลา ข้างภูเขาอิสิคิลิ เขตกรุงราชคฤห์ พร้อมด้วยหมู่ภิกษุสงฆ์จำนวนมากถึง ๕๐๐ รูป ซึ่งล้วนแต่เป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้นในเวลานั้น.

ในคราวนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะผู้มีฤทธิ์มาก ได้ใช้จิตของท่านพิจารณาตรวจดูจิตของภิกษุเหล่านั้นว่า จิตของภิกษุรูปใดหลุดพ้นแล้ว ปราศจากอุปธิ (เครื่องกังวล) โดยรอบแล้ว ท่านพระวังคีสะซึ่งอยู่ในที่นั้น ได้เห็นเหตุการณ์ดังกล่าว จึงเกิดความปริวิตกว่า พระผู้มีพระภาคประทับอยู่พร้อมด้วยหมู่ภิกษุอรหันต์จำนวน ๕๐๐ รูป และพระมหาโมคคัลลานะกำลังพิจารณาจิตของภิกษุเหล่านั้นอยู่

ด้วยเหตุนี้ ท่านพระวังคีสะจึงดำริที่จะกล่าวสรรเสริญท่านพระมหาโมคคัลลานะด้วยคาถาอันสมควร ต่อหน้าพระพักตร์ของพระผู้มีพระภาค พระวังคีสะจึงลุกขึ้นจากอาสนะ ห่มผ้าเฉวียงบ่าข้างหนึ่ง ประนมมือไปทางพระผู้มีพระภาค แล้วกราบทูลว่าตนรู้สึกปีติที่จะกล่าวธรรม เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอนุญาตแล้ว ท่านพระวังคีสะจึงกล่าวคาถาสรรเสริญว่า พระสาวกทั้งหลายผู้บรรลุวิชชา ๓ ละมัจจุได้ พากันแวดล้อมพระมหามุนีผู้ถึงฝั่งแห่งทุกข์ ประทับนั่งอยู่บนภูเขา

ท่านพระมหาโมคคัลลานะผู้มีฤทธิ์มาก ได้ใช้จิตพิจารณากำหนดรู้จิตของพระขีณาสพเหล่านั้นที่หลุดพ้น ไม่มีอุปธิได้ พระขีณาสพเหล่านั้นพากันแวดล้อมพระมหามุนีโคดม ผู้ทรงสมบูรณ์ด้วยสมบัติทุกประการ ทรงถึงฝั่งแห่งทุกข์ และเพียบพร้อมด้วยพระคุณมากอย่าง เป็นการกล่าวเน้นย้ำถึงปัญญาญาณอันบริสุทธิ์ของพระอรหันต์และฤทธิ์ของพระมหาโมคคัลลานะที่สามารถหยั่งรู้จิตของผู้อื่นได้.