ยักขปหารสูตร

ยักขปหารสูตร เป็นพระสูตรที่แสดงถึงอานุภาพแห่งจิตที่ฝึกฝนมาดีแล้วของพระสารีบุตรเถระ โดยเหตุการณ์เกิดขึ้นเมื่อพระสารีบุตรกำลังนั่งสมาธิเข้าสมาบัติอยู่ในที่แจ้ง ณ เวลานั้น มีอมนุษย์ (ยักษ์) สองตนเดินทางผ่านมา ตนหนึ่งเกิดมิจฉาทิฐิและต้องการทดสอบกำลังโดยการตบศีรษะพระเถระ แม้เพื่อนจะทักท้วงถึงความน่าเกรงขามและอานุภาพของพระเถระถึงสามครั้ง แต่ยักษ์ตนนั้นก็ยังดื้อรั้นลงมือกระทำโดยใช้กำลังที่มหาศาลมากพอจะทำให้ช้างตกมันล้มลงหรือทำลายยอดเขาได้ ทันทีที่ลงมือ ยักษ์ตนนั้นก็เกิดความเร่าร้อนและร่วงหล่นลงสู่มหานรกทันที

ภายหลังเหตุการณ์ พระมหาโมคคัลลานเถระได้เข้ามาสอบถามด้วยความห่วงใย พระสารีบุตรกล่าวว่าตนสบายดี เพียงแต่รู้สึกปวดศีรษะเล็กน้อยเท่านั้น ซึ่งพระมหาโมคคัลลานะได้แสดงความชื่นชมในความอดทนและพลังจิตของพระสารีบุตร ในขณะที่พระสารีบุตรเองก็ได้กล่าวชื่นชมในตาทิพย์ของพระมหาโมคคัลลานะที่สามารถมองเห็นเหตุการณ์ดังกล่าวได้ พระพุทธเจ้าทรงสดับบทสนทนานี้ผ่านทิพยโสตจึงทรงเปล่งอุทานแสดงธรรมอันเป็นหัวใจสำคัญของพระสูตรนี้ ดังนี้:

• จิตที่มั่นคงดุจศิลา: จิตที่ได้รับการฝึกฝนมาอย่างดีจะมีความตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวไปตามเหตุการณ์ภายนอก
• ความปราศจากกิเลส: การไม่ยินดีในสิ่งที่น่าปรารถนา และไม่โกรธเคืองในสิ่งที่น่าขัดเคือง ทำให้จิตเป็นอิสระจากความทุกข์
• การไม่เบียดเบียน: ผู้ที่มีจิตพัฒนาแล้วย่อมไม่ตกเป็นเหยื่อของความทุกข์ที่เกิดจากแรงกระทบภายนอก

บทสรุปของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึง พลังแห่งสมาธิ และ ความสงบเย็นของจิต ที่ผู้ปฏิบัติธรรมพึงมี เมื่อจิตเข้าถึงสภาวะที่ไร้ความยึดมั่นและตั้งมั่นอย่างสมบูรณ์ ความทุกข์หรือความรุนแรงใดๆ ที่เกิดขึ้นจากภายนอกย่อมไม่สามารถทำร้ายหรือสั่นคลอนจิตใจของผู้ที่ฝึกฝนมาดีแล้วได้