ปิณโฑลสูตร

ปิณโฑลสูตร (Ud 4.6) เป็นพระสูตรที่ถ่ายทอดเหตุการณ์ในขณะที่พระพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ เชตวันมหาวิหาร เมืองสาวัตถี โดยมีพระภารทวาชะผู้เที่ยวบิณฑบาต (Piṇḍola-Bhāradvāja) กำลังนั่งสมาธิอยู่ในบริเวณใกล้เคียง พระภารทวาชะท่านนี้ถือเป็นแบบอย่างของพระผู้ถือธุดงค์วัตรอย่างเคร่งครัด มีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย มักน้อย และสันโดษ ซึ่งการได้เห็นอิริยาบถอันสงบของท่านในขณะบำเพ็ญเพียร ทำให้พระพุทธเจ้าทรงเปล่งอุทานเพื่อสรุปถึงหลักธรรมอันเป็นหัวใจสำคัญแห่งการฝึกตนของพระอริยบุคคล

หลักธรรมที่พระพุทธเจ้าได้ทรงสรุปไว้นั้น ถือเป็น “คำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย” (The instruction of the Buddhas) ซึ่งเปรียบเสมือนแนวทางปฏิบัติที่เป็นหัวใจของการบรรลุถึงจิตที่สูงส่ง โดยสามารถแบ่งหมวดหมู่การปฏิบัติได้ดังนี้:

• ความประพฤติทางกายและวาจา: การไม่ว่าร้ายผู้อื่น และการไม่เบียดเบียนทำร้ายผู้อื่น
• วินัย: การสำรวมระวังในพระปาติโมกข์หรือศีลของสงฆ์
• การดำรงชีวิต: การรู้จักประมาณในการบริโภคอาหาร และการเลือกอยู่ในสถานที่สงบวิเวก
• การฝึกจิต: การตั้งมั่นอุทิศตนเพื่อการพัฒนาจิตใจให้สูงขึ้น (higher mind)

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้เน้นย้ำถึงวิถีแห่งการเป็นสมณะที่สมบูรณ์ โดยไม่ได้มุ่งเน้นเพียงแค่การปลีกวิเวกภายนอกเท่านั้น แต่ต้องควบคู่ไปกับการรักษาศีลและการมีจิตใจที่ฝึกฝนมาอย่างดี การปฏิบัติในแนวทางนี้คือหนทางหลักที่จะนำพาผู้ปฏิบัติไปสู่ความหลุดพ้นและเป็นแบบอย่างอันดีงามตามรอยพระพุทธเจ้าและพระอริยสงฆ์สาวกทั้งหลาย