สุขวิหารสูตร

พระสูตรนี้มีชื่อว่า สุขวิหารสูตร ซึ่งปรากฏอยู่ในอิติวุตตกะ หมวดธรรมะว่าด้วยคู่ (The Book of the Twos) โดยพระพุทธองค์ทรงแสดงหลักธรรมที่เป็นหัวใจสำคัญของการดำเนินชีวิตให้เป็นสุขทั้งในปัจจุบันและอนาคตสำหรับผู้ที่ต้องการความหลุดพ้นจากความทุกข์ โดยทรงเน้นย้ำว่าภิกษุหรือผู้ปฏิบัติธรรมที่มีคุณธรรม 2 ประการนี้ ย่อมสามารถดำเนินชีวิตได้อย่างผาสุก ปราศจากความร้อนรุ่ม ความเดือดร้อนใจ และความกระวนกระวายใจ ทั้งยังเป็นเหตุให้ได้รับคติที่ดีหลังจากละโลกนี้ไปแล้ว

หลักธรรมทั้ง 2 ประการที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ ได้แก่:

• การสำรวมอินทรีย์ (Guarding the sense doors): คือการรู้จักระแวดระวังและควบคุมประตูแห่งการรับรู้ทั้ง 6 ได้แก่ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ไม่ให้ปล่อยไปตามอำนาจของกิเลสเมื่อกระทบกับอารมณ์ต่างๆ ซึ่งเป็นการป้องกันไม่ให้ความโลภ ความโกรธ หรือความหลงเข้ามาครอบงำจิตใจ
• การรู้จักประมาณในการกิน (Moderation in eating): คือการบริโภคอาหารแต่พอดี ไม่มากเกินไปจนเป็นโทษต่อร่างกายหรือทำให้เกิดความมัวเมา แต่พิจารณาเพื่อให้ร่างกายดำรงอยู่ได้เพื่อการปฏิบัติธรรม

การฝึกฝนตนเองด้วยการสำรวมอินทรีย์และการรู้จักประมาณในการบริโภคถือเป็นฐานรากสำคัญของการปฏิบัติธรรม ส่งผลให้บุคคลนั้นได้รับ ความสุขทั้งทางกายและทางใจ โดยไม่ต้องเผชิญกับความทุกข์ที่แผดเผา (Burning) ไม่ว่าจะเป็นกลางวันหรือกลางคืน ผู้ที่หมั่นฝึกฝนตนเองตามหลักการนี้จะสามารถครองตนอยู่ในความสงบเย็น และเป็นผู้ที่มีแนวโน้มไปสู่สุคติในภพภูมิเบื้องหน้าอย่างแน่นอน