ปฐมนกุหนสูตร

ปฐมนกุหนสูตร เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเพื่อชี้ให้เห็นถึง เป้าหมายที่แท้จริงของการครองเพศบรรพชิต หรือการใช้ชีวิตในทางธรรม โดยทรงย้ำเตือนเหล่าภิกษุว่า การดำเนินชีวิตในรอยทางแห่งพระธรรมนั้น มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหาลาภยศ สรรเสริญ หรือเพื่อความต้องการให้ผู้อื่นยกย่องนับถือ

พระพุทธองค์ทรงจำแนกสิ่งที่ไม่ใช่จุดมุ่งหมายของการปฏิบัติธรรมไว้อย่างชัดเจน เพื่อให้ผู้ปฏิบัติได้สำรวจตนเองและวางจิตให้ถูกต้อง โดยหัวข้อที่ ไม่ควรเป็นเป้าหมาย ในการครองตนแบบสมณะ มีดังนี้:

• การออดอ้อนและประจบสอพลอ: เพื่อหวังผลประโยชน์หรือความนิยมจากผู้อื่น
• การแสวงหาลาภสักการะ: ความต้องการปัจจัยสี่หรือทรัพย์สินเงินทอง
• การแสวงหาชื่อเสียง: ความปรารถนาจะให้คนรู้จักหรือให้เกียรติยศชื่อเสียงปรากฏแก่สาธารณชน

ในทางตรงกันข้าม พระองค์ทรงชี้ชัดว่า หัวใจสำคัญของการครองชีวิตอันประเสริฐ (พรหมจรรย์) นั้นมีไว้เพื่อ "ความสำรวม" และ "การละวาง" โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือ ความดับทุกข์ (นิพพาน) เท่านั้น

สรุปโดยรวมคือ พระสูตรนี้สอนให้ผู้ปฏิบัติธรรมละทิ้งความทะเยอทะยานทางโลก และมุ่งเน้นการปฏิบัติตามคำสอนของพระศาสดาอย่างเคร่งครัด การดำเนินตามทางที่เหล่ามหาบุรุษและพระอริยเจ้าทั้งหลายได้ดำเนินมาแล้วนั้น คือหนทางเดียวที่จะนำไปสู่ความสิ้นสุดแห่งความทุกข์ทั้งปวง ผู้ใดที่ปฏิบัติได้ตามที่พระพุทธองค์ทรงสอน ผู้นั้นย่อมชื่อว่าได้ทำตามคำสั่งสอนของพระศาสดาอย่างสมบูรณ์ และย่อมประสบความสำเร็จในการดับทุกข์อย่างแท้จริง