ทุติยอาสวสูตร

ทุติยอาสวสูตร (อติวุตตกะ หมวด 3 ข้อ 57) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่าด้วยเรื่อง “อาสวะ” หรือกิเลสที่หมักหมมอยู่ในจิตใจ ซึ่งเป็นเครื่องเศร้าหมองที่ขัดขวางการบรรลุธรรมและการหลุดพ้นจากวัฏสงสาร โดยพระองค์ได้จำแนกอาสวะไว้ 3 ประการหลักที่พุทธศาสนิกชนควรทำความเข้าใจและหาทางกำจัดให้สิ้นไป

อาสวะทั้ง 3 ประการที่พระพุทธองค์ทรงกล่าวถึง ได้แก่:

• กามอาสวะ: ความยินดีติดใจในกามคุณและกามารมณ์ต่างๆ ที่คอยผูกมัดจิตใจให้วนเวียนอยู่ในโลกียวิสัย
• ภวอาสวะ: ความทะยานอยากในภพชาติ หรือความยึดติดในภพภูมิที่ปรารถนาจะไปเกิด
• อวิชชาสวะ: ความไม่รู้ตามความเป็นจริง หรือความมืดบอดทางปัญญาที่ทำให้สัตว์โลกต้องเวียนว่ายตายเกิดไม่รู้จบ

ในบทสรุปของพระสูตร พระพุทธองค์ได้ตรัสถึงคุณลักษณะของ “ผู้ที่หลุดพ้น” หรือพระอรหันต์ว่า คือผู้ที่สามารถขจัดอาสวะทั้ง 3 ประการนี้ได้อย่างสิ้นเชิง กล่าวคือ เป็นผู้ที่ละความติดใจในกามได้แล้ว มีอวิชชาที่ดับไปสิ้นจากสันดาน และไม่มีความปรารถนาในการเกิดในภพภูมิใดๆ อีกต่อไป

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึงการทำจิตให้หลุดพ้นจาก ความยึดติด และ ความไม่รู้ เมื่อบุคคลสามารถละอาสวะเหล่านี้ได้ ย่อมเป็นผู้ที่มีใจบริสุทธิ์ ปราศจากความผูกพันในวัฏสงสาร เป็นผู้ที่ถือครองร่างกายนี้เป็นชาติสุดท้าย (ชะตาชีวิตสุดท้าย) และสามารถเอาชนะมารพร้อมด้วยเสนา (กิเลสและเครื่องขัดขวางทั้งปวง) ได้อย่างเด็ดขาด ส่งผลให้บรรลุถึงความเกษมจากโยคะคือกิเลสทั้งปวงอย่างแท้จริง