สพรหมกสูตร

พรหมสูตร (Iti 106) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบสถานะอันสูงส่งของ "บิดามารดา" ไว้ในฐานะบุคคลที่บุตรควรให้ความเคารพบูชาเสมือนเป็นพระพรหมหรือเทพเจ้าภายในบ้าน โดยพระองค์ทรงชี้ให้เห็นว่าครอบครัวใดที่บุตรให้ความเคารพดูแลพ่อแม่ ครอบครัวนั้นย่อมชื่อว่ามีสิ่งศักดิ์สิทธิ์และผู้มีพระคุณสูงสุดคอยคุ้มครองรักษาอยู่

พระพุทธองค์ได้อธิบายถึงเหตุผลที่เปรียบพ่อแม่ว่าเป็นบุคคลสำคัญ 4 ประการ ดังนี้:

• พรหม (Divinity): ผู้เป็นประดุจพระพรหมของบุตร
• บูรพาจารย์ (First Tutors): ครูคนแรกผู้สั่งสอนชี้แนะแนวทางชีวิต
• บุรพเทวดา (Elder gods): เทพเจ้าเบื้องต้นผู้คอยปกป้องคุ้มครอง
• อาหุเนยยบุคคล (Worthy of offerings): ผู้ที่ควรแก่การบูชาและรับเครื่องเซ่นสังเวย

สาเหตุสำคัญที่ทำให้บิดามารดาได้รับยกย่องเช่นนี้ เพราะท่านเป็นผู้มีอุปการคุณอย่างยิ่ง เป็นผู้ให้กำเนิด เลี้ยงดู ทะนุถนอม และสอนให้บุตรได้รู้จักโลกและใช้ชีวิตอย่างถูกต้อง การที่บุตรทำหน้าที่ดูแลปรนนิบัติท่านเปรียบเสมือนการบูชาสูงสุดภายในบ้าน

สำหรับการปฏิบัติที่บุตรควรแสดงต่อบิดามารดา เพื่อเป็นการแสดงความกตัญญูและตอบแทนพระคุณนั้น พระพุทธองค์ทรงแนะนำให้ ผู้มีปัญญา แสดงความเคารพผ่านการดูแลทั้งทางกายและปัจจัยสี่ ได้แก่:

• การจัดหาอาหารและเครื่องดื่มที่เหมาะสม
• การดูแลเรื่องเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม และที่อยู่อาศัย
• การทำความสะอาดร่างกาย เช่น การอาบน้ำ การนวด และการล้างเท้า

บทสรุปของพระสูตรนี้เน้นย้ำว่า บุตรที่ปฏิบัติตนต่อบิดามารดาด้วยความกตัญญูเช่นนี้ ย่อมได้รับการยกย่องสรรเสริญจากวิญญูชนทั้งหลายในปัจจุบัน และเมื่อละจากโลกนี้ไป ย่อมได้รับผลบุญนำพาไปสู่ สวรรค์ การดูแลพ่อแม่จึงไม่เพียงแต่เป็นการสร้างความสุขในครอบครัว แต่ยังเป็นวิถีแห่งความเจริญทั้งในภพนี้และภพหน้า