อภิชชมานเปตวัตถุ

อภิชชมานเปตวัตถุ เป็นพระสูตรในขุททกนิกาย พระไตรปิฎก ที่แสดงถึงผลแห่งกรรม ทั้งในส่วนของวิบากแห่งความตระหนี่และอานิสงส์แห่งการทำบุญให้ทาน โดยมีโกสิยมหาอำมาตย์และพระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรม ณ ใกล้แม่น้ำคงคา กรุงพาราณสี

เรื่องราวเริ่มต้นเมื่อโกสิยมหาอำมาตย์พบเปรตตนหนึ่งซึ่งมีร่างกายกึ่งมนุษย์กึ่งเปรตและทัดทรงดอกไม้ กำลังเดินทางไปบ้านจุนทัฏฐิละ เมื่อมหาอำมาตย์ได้ถวายข้าวสัตตูและคู่ผ้าแก่ช่างกัลบกและอุทิศส่วนกุศลให้ ทันใดนั้นผ้าทิพย์ก็ปรากฏแก่เปรตทันที ซึ่งแสดงให้เห็นถึงผลบุญที่สำเร็จได้ในทันที

ต่อมา พระพุทธองค์ทรงบันดาลให้เปรตจำนวนมากปรากฏกายเพื่อประกาศกรรมชั่วของตนให้มหาชนได้เห็น เปรตเหล่านี้ล้วนเคยเป็นผู้ตระหนี่ มีความริษยา ไม่ทำบุญให้ทาน และดูหมิ่นผู้มีศีล เมื่อตายไปจึงต้องไปเสวยทุกข์เวทนาอย่างแสนสาหัสจากความหิวกระหาย และเมื่อจุติจากความเป็นเปรต ก็ยังต้องไปเกิดในตระกูลที่ต่ำช้าเลวทราม เช่น ตระกูลจักสาน ช่างรถ นายพราน และคนจัณฑาล

ในทางตรงกันข้าม พระสูตรได้แสดงถึงอานิสงส์ของผู้ให้ทานและสร้างบุญกุศลว่า ผู้ที่ปราศจากความตระหนี่ ย่อมได้เสวยความสุขในสวรรค์ เช่น นันทนวันและเวชยันตปราสาท เมื่อกลับมาเกิดเป็นมนุษย์จะได้เกิดในตระกูลสูง มีโภคสมบัติมาก มีบริวารปรนนิบัติ และได้รับความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า

ใจความสำคัญและคำสอนหลักของพระสูตรนี้ สามารถสรุปเป็นหมวดหมู่ได้ดังนี้:

• ผลแห่งความตระหนี่: ทำให้ต้องไปเกิดเป็นเปรตได้รับความทุกข์ทรมานอย่างหนัก และเมื่อเกิดเป็นมนุษย์ก็จะได้เกิดในตระกูลที่ต่ำช้า
• อานิสงส์ของการทำบุญ: ผู้ที่หมั่นทำบุญให้ทานและอุทิศส่วนกุศล จะช่วยบรรเทาทุกข์ให้แก่เปรต และส่งผลให้ตนเองมีความสุขความเจริญ ทั้งในสวรรค์และมนุษยโลก
• คติธรรม: การทำความดีและการให้ทานย่อมนำมาซึ่งความสุขอย่างแท้จริง ทั้งในโลกนี้และปรโลก บุคคลจึงควรทำบุญกุศลให้มาก