เวทนาสูตร

เวทนาสูตร (SN 18.5) เป็นพระสูตรในสังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค ซึ่งพระผู้มีพระภาคทรงแสดงธรรมโปรดพระราหุล ณ กรุงสาวัตถี. พระสูตรนี้เน้นย้ำถึงความเป็นอนิจจังของเวทนาที่เกิดจากการสัมผัสกับอายตนะทั้งหก.

พระพุทธองค์ตรัสถามพระราหุลว่า เวทนาที่เกิดจากจักขุสัมผัส (การกระทบทางตา) เที่ยงหรือไม่เที่ยง? พระราหุลทูลตอบว่า "ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า" พระพุทธองค์ได้ทรงขยายความนี้ต่อไปถึงเวทนาที่เกิดจากการสัมผัสทางอายตนะอื่น ๆ ได้แก่ โสตสัมผัส (หู), ฆานสัมผัส (จมูก), ชิวหาสัมผัส (ลิ้น), กายสัมผัส (กาย) และมโนสัมผัส (ใจ) โดยแต่ละครั้งพระราหุลก็ทูลตอบเช่นเดียวกันว่า "ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า"

หลังจากที่พระราหุลยืนยันว่าเวทนาที่เกิดจากการสัมผัสทั้งหกนั้นไม่เที่ยง พระผู้มีพระภาคจึงทรงสรุปว่า "ราหุล อริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจักขุสัมผัสสชาเวทนา... ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในโสตสัมผัสสชาเวทนา... ฆานสัมผัสสชาเวทนา... ชิวหาสัมผัสสชาเวทนา... กายสัมผัสสชาเวทนา... มโนสัมผัสสชาเวทนา" การเห็นความไม่เที่ยงของเวทนาเหล่านี้ ย่อมนำไปสู่ความหน่าย ความคลายกำหนัด และการหลุดพ้น.

เมื่อจิตหลุดพ้นแล้ว อริยสาวกย่อมรู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีกต่อไป. นี่คือแก่นแท้ของเวทนาสูตร ที่สอนให้เห็นความไม่เที่ยงของเวทนา เพื่อละคลายความยึดมั่นถือมั่น และบรรลุถึงความหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวง.