นันทสูตร

นันทสูตรในสังยุตตนิกาย (ภิกขุสังยุตต์ สุตตที่ ๘) กล่าวถึงพระนันทะ ผู้เป็นพระอนุชาต่างมารดาของพระพุทธเจ้าและเป็นพระโอรสของพระมาตุจฉา ซึ่งยังคงมีความผูกพันกับความงดงามทางโลกอยู่. พระนันทะได้ครองจีวรที่ทำด้วยดี ทาขอบตา และถือบาตรที่งดงาม เข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาค.

พระพุทธองค์ทรงเห็นการกระทำที่ไม่เหมาะสมแก่สมณสารูปเช่นนั้น จึงตรัสเตือนพระนันทะว่า การที่กุลบุตรออกบวชด้วยศรัทธา ไม่ควรแต่งกายเช่นนั้น. แต่สิ่งที่เหมาะสมคือการเป็นผู้อยู่ป่า บิณฑบาต นุ่งห่มผ้าบังสุกุล และเป็นผู้ไม่ใยดีในกามคุณทั้งหลาย. พระพุทธองค์ทรงเปล่งพระคาถาเพื่อตักเตือนให้พระนันทะเห็นถึงความสำคัญของการละทิ้งความเพลิดเพลินในรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ที่เป็นบ่อเกิดแห่งทุกข์.

จากนั้น พระนันทะซึ่งครั้งหนึ่งเคยแสดงความไม่พอใจในการประพฤติพรหมจรรย์และคิดจะลาสิกขา ได้รับคำแนะนำจากพระพุทธเจ้าที่ทรงใช้กุศโลบายเพื่อกระตุ้นให้ท่านเกิดความเพียร ท่านได้รับแรงจูงใจจากคำมั่นสัญญาที่จะได้นางฟ้า 500 ตนที่มีเท้าดุจนกพิราบในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ หากท่านตั้งใจปฏิบัติธรรม. อย่างไรก็ตาม การที่ท่านถูกพระภิกษุรูปอื่นล้อเลียนเรื่องแรงจูงใจทางโลกนี้ ทำให้ท่านรู้สึกอับอายและสำนึก.

ด้วยความอับอายและสำนึกผิด พระนันทะจึงตั้งใจบำเพ็ญเพียรอย่างจริงจัง อยู่ในที่สงัด มีสติ มีความเพียร และมีความตั้งใจมั่น. ในไม่ช้า ท่านก็ได้บรรลุอรหัตตผล เป็นผู้สิ้นอาสวะ หลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง และรู้แจ้งว่าชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำสำเร็จแล้ว. ในที่สุด พระนันทะก็ได้ปลดเปลื้องพระพุทธองค์จากคำรับรองเรื่องนางฟ้า 500 ตนนั้น. เรื่องราวของพระนันทะนี้แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงจากผู้ที่ยังยึดติดในกามสุขมาสู่การเป็นพระอรหันต์ผู้หลุดพ้นอย่างแท้จริง.