อุปาลิเถรคาถา

เนื้อหาจาก อุปาลิเถรคาถา (Thag 3.11) เป็นการให้โอวาทสำหรับพระภิกษุผู้ "บวชใหม่" ซึ่งเป็นผู้ที่สละเรือนออกจากความศรัทธา โดยเน้นย้ำถึงแนวทางปฏิบัติที่สำคัญเพื่อให้การครองสมณเพศดำเนินไปอย่างราบรื่นและมั่นคงในพระธรรมวินัย เนื้อหาแบ่งออกเป็น 3 ประเด็นหลักสำหรับการพัฒนาตนเอง ดังนี้:

• การคบหากัลยาณมิตร: ผู้บวชใหม่ควรแสวงหาและคลุกคลีอยู่กับเพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์ที่เป็นผู้มีความเพียร ไม่เกียจคร้าน และมีอาชีวะที่บริสุทธิ์ เพื่อเป็นแบบอย่างที่ดีในการดำเนินชีวิต
• การศึกษาพระวินัย: เมื่อเข้ามาอยู่ในสังฆมณฑลแล้ว ภิกษุผู้มีปัญญาควรให้ความสำคัญกับการ "ศึกษาพระวินัย" อย่างจริงจัง เพราะวินัยเป็นรากฐานสำคัญของการครองตนและเป็นกรอบแห่งความสงบเรียบร้อยของหมู่คณะ
• การสำรวมระวังและมีสติ: ภิกษุควรเป็นผู้ฉลาดในสิ่งที่สมควรและไม่สมควร (รู้กาลเทศะ) และหมั่นฝึกฝนตนให้เป็นผู้มีสติไม่ประมาทเลินเล่อ เพื่อให้การจาริกไปในที่ต่างๆ เป็นไปอย่างไม่ฟุ้งซ่านและสมควรแก่สมณวิสัย

โดยสรุป พระธรรมเทศนานี้เปรียบเสมือน "ธรรมนูญแห่งการบวชใหม่" ที่ชี้ให้เห็นว่าการรักษาศรัทธาที่นำพาตนมาสู่การบรรพชาให้ยั่งยืนนั้น ต้องอาศัยทั้งสภาพแวดล้อมที่ดี การมีวินัยเป็นเกราะป้องกัน และการฝึกสติให้รู้เท่าทันความเป็นไปของตนเอง ซึ่งทั้งหมดนี้จะนำไปสู่ความเจริญงอกงามในสมณธรรมอย่างมั่นคง