สัพพกามีเถรคาถา

สัพพกามีเถรคาถาเป็นบทธรรมที่แสดงถึงสัจธรรมเกี่ยวกับร่างกายและกามคุณ เพื่อเตือนสติให้ผู้ปฏิบัติธรรมเห็นโทษภัยของการยึดติดในรูป รส กลิ่น เสียง และสัมผัส โดยพระเถระได้เปรียบเทียบร่างกายมนุษย์ว่าเป็นสิ่งที่ไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็น และเต็มไปด้วยซากศพที่เน่าเปื่อยไหลเยิ้ม แต่ปุถุชนกลับหลงใหลและหวงแหนร่างกายนี้อย่างไม่รู้เท่าทัน

บทธรรมได้เปรียบเปรยการติดอยู่ในกามคุณเหมือนกับสัตว์ที่ติดกับดัก ไม่ว่าจะเป็นกวางที่ติดบ่วง ปลาที่ติดเบ็ด หรือวานรที่ติดยางเหนียว ซึ่งเป็นเครื่องจองจำที่ทำให้ปุถุชนผู้มีใจเต็มไปด้วยราคะต้องเวียนว่ายตายเกิดและเพิ่มพูนความทุกข์ในสังสารวัฏอย่างไม่สิ้นสุด การมุ่งแสวงหาความสุขในกามคุณโดยเฉพาะจากอิสตรีนั้น เปรียบเสมือนการเติมเชื้อไฟให้กับการเกิดและการสะสมซากศพในป่าช้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า

แนวทางในการหลุดพ้นที่พระเถระได้แสดงไว้ มีใจความสำคัญดังนี้:

• การมีสติรู้เท่าทัน: ผู้มีสติย่อมหลีกเลี่ยงกามคุณทั้งหลายเปรียบเสมือนการหลบหลีกหัวงูที่มีพิษร้ายด้วยเท้า เพื่อไม่ให้จิตใจต้องแปดเปื้อนและยึดติดในโลก
• การเห็นโทษของกาม: การพิจารณาเห็นว่ากามคุณเป็นภัยร้ายแรงที่คอยฉุดรั้งจิตวิญญาณให้จมอยู่ในกองทุกข์
• การเห็นอานิสงส์ของการออกจากกาม: การมองว่าการออกบวชหรือการเนกขัมมะคือที่พึ่งอันปลอดภัยและเป็นทางออกเดียวที่จะนำไปสู่ความหลุดพ้น

ท้ายที่สุด พระเถระได้บรรลุถึงความสิ้นไปแห่งอาสวะกิเลสจากการวางความยินดีในกามทั้งปวงลงได้อย่างเด็ดขาด เนื้อหาในพระสูตรนี้จึงเป็นบทเรียนสำคัญที่สอนให้ผู้ปฏิบัติเห็นความจริงของสังขารและมุ่งหน้าสู่ความสงบเย็นด้วยการตัดความพอใจในโลกียสุขนั่นเอง