ภัททิยกาฬิโคธาปุตตเถรคาถา

เนื้อหาในภัททิยกาฬิโคธาปุตตเถรคาถา เป็นการถ่ายทอดประสบการณ์ทางจิตวิญญาณของพระภัททิยะ ผู้เป็นพระเถระที่เคยเป็นศากยราชผู้มั่งคั่ง โดยพระเถระได้เปรียบเทียบชีวิตในอดีตที่เต็มไปด้วยความสุขทางโลกกับชีวิตในปัจจุบันที่เลือกดำเนินตามวิถีแห่งสมณะ ซึ่งนำไปสู่ความสุขที่แท้จริงและเป็นอิสระจากความหวาดกลัวทั้งปวง

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้แสดงให้เห็นถึงการสละทิ้งชีวิตที่หรูหรา ทั้งการนั่งบนหลังช้าง สวมใส่ผ้าชั้นดี และการเสวยอาหารประณีต เพื่อหันมาถือครองความเป็นอยู่แบบธุดงควัตร ซึ่งประกอบด้วยวัตรปฏิบัติเพื่อขัดเกลากิเลส อาทิ:

• การนุ่งห่มเพียงผ้าสามผืนและการใช้เพียงบาตรดินแทนเครื่องใช้ราคาแพง
• การแสวงหาอาหารด้วยการบิณฑบาตและมีความสันโดษในอาหารที่ได้รับ
• การปลีกตัวจากสังคมไปอยู่ในสถานที่สงบ เช่น ป่า โคนไม้ ที่แจ้ง หรือป่าช้า
• การฝึกฝนตนเองด้วยความเพียร การไม่นอน และการมีความต้องการน้อย

พระเถระเน้นย้ำถึงสภาวะจิตใจที่เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง ในอดีตแม้จะอยู่ในป้อมปราการที่แข็งแกร่งและมีองครักษ์คอยปกป้อง แต่ท่านกลับเต็มไปด้วยความหวาดกลัว ทว่าในปัจจุบันด้วยการปฏิบัติสมาธิ (Absorption) โดยไม่ยึดติด ประกอบกับการรักษาศีลและการพัฒนาสติปัญญา ทำให้ท่านสามารถละทิ้งความกลัวและความหวาดสะดุ้งได้อย่างเด็ดขาด การสรุปใจความสำคัญคือการที่พระภัททิยะบรรลุถึงการสิ้นไปแห่งสังโยชน์ทั้งปวง เป็นอิสระจากทุกข์ และมีความสุขอย่างยิ่งจากการปฏิบัติธรรมตามทางสายกลางอย่างมุ่งมั่น