ติงสมัตตาเถรีคาถา

สมัตตาเถรีคาถา (Thig 5.11) เป็นบันทึกเหตุการณ์การบรรลุธรรมของภิกษุณีกลุ่มหนึ่งจำนวน 30 รูป ซึ่งได้รับโอวาทจาก พระปฏาจาราเถรี ผู้เป็นอาจารย์ เนื้อหาเน้นย้ำถึงความเพียรพยายามและการสละทางโลกเพื่อเข้าสู่หนทางแห่งการหลุดพ้น โดยพระเถรีได้เปรียบเทียบภาระทางโลกของคนหนุ่มสาวที่ต้องวุ่นวายกับการทำมาหากินเพื่อเลี้ยงดูครอบครัว ว่าเป็นความเหนื่อยยากที่ไม่ยั่งยืน จึงชักชวนให้เหล่าภิกษุณีหันมาปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า เพื่อไม่ให้เกิดความเสียใจในภายหลัง

เมื่อได้รับคำสอน เหล่าภิกษุณีได้ปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด โดยเริ่มต้นจากการชำระล้างร่างกายและปลีกตัวอยู่ในที่สงบเพื่อทำสมาธิ จิตใจที่แน่วแน่และมุ่งมั่นในความสงบทำให้พวกเธอสามารถบรรลุถึงญาณทัศนะในยามต่างๆ ของราตรีจนถึงที่สุดแห่งธรรม โดยมีลำดับการตรัสรู้ดังนี้:

• ยามต้น: ระลึกถึงชาติปางก่อนได้ (ปุพเพนิวาสานุสติญาณ)
• ยามกลาง: ชำระตาทิพย์ให้บริสุทธิ์ (จุตูปปาตญาณ)
• ยามสุดท้าย: ทำลายกองแห่งความมืด คือกิเลสทั้งปวงให้สิ้นไป (อาสวักขยญาณ)

บทสรุปของพระสูตรนี้แสดงให้เห็นถึงความกตัญญูที่เหล่าภิกษุณีมีต่อพระปฏาจาราเถรี โดยพวกเธอได้แสดงความเคารพและประกาศว่าตนได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ผู้มี วิชชา 3 ปราศจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองแล้ว เปรียบเสมือนเหล่าเทพเจ้าผู้คอยปรนนิบัติพระอินทร์ เนื้อหาสำคัญคือการชี้ให้เห็นว่า การละทิ้งความวุ่นวายทางโลกและการปฏิบัติตามแนวทางของพระพุทธองค์อย่างจริงจัง คือหนทางเดียวที่จะนำไปสู่ความหลุดพ้นและสันติสุขที่แท้จริง