ขันธชาดก

ขันธปริตตชาดก เป็นเรื่องราวที่พระพุทธเจ้าทรงแสดง ณ วัดเชตวัน เพื่อสอนภิกษุทั้งหลายเกี่ยวกับอานุภาพของการเจริญเมตตาภาวนา หลังจากมีภิกษุรูปหนึ่งมรณภาพเพราะถูกงูกัดขณะผ่าฟืน พระพุทธองค์จึงตรัสสอนว่า หากภิกษุนั้นได้เจริญเมตตาแผ่ไปถึงตระกูลพญางูทั้ง 4 และสัตว์ทั้งหลาย เหตุร้ายเช่นนั้นย่อมไม่เกิดขึ้น

ในอดีตชาติ พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นฤๅษีผู้มีตบะบารมี ปกครองหมู่ฤๅษีในหิมวันตประเทศ ซึ่งในเวลานั้นมีฤๅษีจำนวนมากเสียชีวิตเพราะถูกงูและสัตว์ร้ายทำร้าย พระโพธิสัตว์จึงสอนให้เหล่าฤๅษีเจริญเมตตาจิตและระลึกถึงพระคุณของพระรัตนตรัยเป็นเกราะป้องกันตน โดยมีเนื้อหาสำคัญดังนี้:

• การแผ่เมตตาแก่ตระกูลพญางูทั้ง 4: คือ วิรูปักขะ, เอราปถะ, ฉัพยาปุตตะ และกัณหาโคตมกะ
• การแผ่เมตตาแก่สัตว์ทุกประเภท: ทั้งสัตว์ไม่มีเท้า, สองเท้า, สี่เท้า และสัตว์มีเท้ามาก โดยตั้งจิตปรารถนาให้สัตว์เหล่านั้นปราศจากความเบียดเบียนและมีความสุข
• การระลึกถึงพระรัตนตรัย: ให้เห็นว่าพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ มีพระคุณหาประมาณมิได้ ซึ่งเป็นสิ่งคุ้มครองที่สูงส่งที่สุด
• การป้องกันตน: การเจริญเมตตาและระลึกถึงคุณพระรัตนตรัยถือเป็นการสร้างเกราะป้องกันภัย (พระปริตร) ทำให้สัตว์ร้ายต้องหลีกทางไป

สรุปคำสอนหลัก: การเจริญเมตตาภาวนาอย่างสม่ำเสมอโดยไม่เจาะจง และการหมั่นระลึกถึงพระคุณของพระรัตนตรัย เป็นเครื่องป้องกันภัยที่ประเสริฐที่สุด ทำให้ผู้นั้นปราศจากเวรภัยและสามารถอยู่ร่วมกับสรรพสัตว์ได้อย่างสันติสุข ซึ่งในท้ายที่สุดพระโพธิสัตว์ทรงชี้ให้เห็นว่าเหล่าฤๅษีในอดีตคือพุทธบริษัทในปัจจุบัน และตัวพระองค์เองคืออาจารย์ผู้สอนในครั้งนั้น